زهرا عليها السلام و خطبهء همّام در وصف پرهيزگاران و برخى خطبههاى ديگر را مىتوان نام برد .
پارهاى از شروح اين خطبهها كه در قرن دوازدهم و سيزدهم نوشته شدهاند ، به ترتيب زمانى عبارتاند از :
1 . شرح خطبة الاستسقاء ، از سليمان بن عبد اللَّه ماحوزى ( م 1121 ق ) . « 1 »
2 . شرح خطبهء قاصعه ، از عبد الكريم بن محمّد يحيى قزوينى ( م 1135 ق ) . « 2 »
3 . شرح خطبهء همّام ، از مير آصف حسينى ( قزوينى ) ( م ح 1136 ق ) « 3 » . « 4 »
4 . شرح بعض خطب أمير المؤمنين : از محمّد على بن ابى طالب ، حزين لاهيجى ( م 1103 - 1180 ق ) . « 5 »
5 . كشف المحجّة فى شرح خطبة اللمّة ، از سيّد عبد اللَّه بن محمد رضا شبّر ( م 1242 ق ) . مؤلّف ، در وجه نامگذارى اين خطبه به « خطبة اللمّة » مىگويد :
سُمّيت بها لأنّها خطَبَتها فى المسجد فى لَمّة من النساء .
[ خطبة اللمّة ] ناميده شده است ، زيرا [ زهرا عليها السلام ] آن را در مسجد در ميان جمعيتى از زنان ، ايراد فرمود » .
بايد گفت كه زهرا عليها السلام همراهانى از زنان داشت ، نه اين كه خطبه تنها براى زنان ايراد گرديد .
وى ، در ابتدا اسانيد خطبه را از طرق مخالف و موافق ، ذكر مىكند . سپس ، متن
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 13 ، ص 217 .
( 2 ) . الذريعة ، ج 14 ، ص 133 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء سپهسالار ، ج 2 ، ص 112 .
( 3 ) . وى ، در اواخر قرن يازدهم و اوايل قرن دوازدهم ، در قزوين و اصفهان ، نزد علماى بزرگ ، درس خواند و در تفليس و ايروان به تدريس پرداخت . ترجمه و شرح حديث الاحتجاج نيز از اوست . ( أعيان الشيعة ، ج 2 ، ص 87 ؛ الذريعة ، ج 13 ، ص 226 و ج 14 ، ص 113 ؛ فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آستان قدس رضوى ، ج 14 ، ص 130 ) .
( 4 ) . الذريعة ، ج 13 ، ص 225 و ج 14 ، ص 113 .
( 5 ) . مفاخر اسلام ، ج 7 ، ص 232 .