است و در آن ، صدر المتألهين را سخت مورد انتقاد قرار داده است . « 1 »
شرح و حاشيه نويسى بر « كتاب من لا يحضره الفقيه »
كتاب من لا يحضره الفقيه ، تأليف ابو جعفر محمّد بن على موسى بن بابويه قمى ، معروف به شيخ صدوق ( م 381 ق ) ، دومين كتاب حديثى شيعه است كه تنها شامل احاديث فقهى و مورد توجّه دانشمندان و فقهاى شيعه بوده و هست . البته با وجود اهميّت بسيار كتاب من لا يحضره الفقيه ، برخى از فقها كتابهاى شيخ طوسى را بر آن ، ترجيح مىدهند .
در دو قرن دوازدهم و سيزدهم ، بر اين كتاب نيز شروح و حاشيههايى چند ، نگارش يافته كه از آن جمله است :
1 . حاشيه بر [ كتاب ] من لا يحضره الفقيه ، از [ محمّد ] مراد بن محمّد صادق كشميرى ( م 1124 ق ) « 2 » . « 3 »
2 . حاشيه بر [ كتاب ] من لا يحضره الفقيه ، از محمّد بن حسين خوانسارى ( آقا جمال ) ( م 1125 ق ) در جامع الرواة ، از آن به عنوان تعليقات ياد شده است . « 4 »
3 . حواشى بر [ كتاب ] من لا يحضره الفقيه ، از عبد اللَّه بن عيسى افندى ( م 1130 ق ) . « 5 »
4 . من لا يحضره النبيه فى شرح [ كتاب ] من لا يحضره الفقيه ، از عبد اللَّه بن صالح سماهيجى ( م 1135 ق ) . « 6 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 224 ( ش 7139 ، 12355 ، 13356 ) .
( 2 ) . وى نزد علّامهء مجلسى ، شيخ حرّ عاملى و سيّد عبد الصمد بن عبد القادر بحرانى درس خواند و در سال 1086 ق ، از علّامهء مجلسى اجازه روايت گرفت . وى كتابى در رجال نيز دارد ( تلامذة العلّامة المجلسى ، ص 125 ؛ نجوم السماء ، ص 225 ) .
( 3 ) . الذريعة ، ج 6 ، ص 225 .
( 4 ) . همان ، ج 6 ، ص 224 ( ش 1259 )
( 5 ) . همان ، ص 223 ( ش 1254 ) ؛ أعيان الشيعة ، ج 8 ، ص 64 .
( 6 ) . أعيان الشيعة ، ج 8 ، ص 53 .