50 . رياض الأنوار لرياضة الأبرار ، از محمّد جعفر حسينى سبزوارى ( ق 13 ق ) . كتاب با عناوين « روضه » ، مشتمل بر احاديث منقول از اهل بيت عليهم السلام دربارهء آداب و سنن ، مواعظ و مناقب است كه از كتب معتبر ، برگزيده شده و اسناد آنها ، حذف شدهاند . « 1 »
51 . بهجة الناظرين ، از محمّد حسين بن محمّد محسن كرمانشاهى ( ق 13 ق ) . اين كتاب ، شامل احاديث متفرّقهاى بيشتر در پند و اندرز است و در سال 1260 ق ، به پايان رسيده است . « 2 »
52 . سراج النفوس ، از محمّد على بن يوسف تويسركانى ( ق 13 ق ) . كتاب ، در اخلاق و آداب اسلامى و برگرفته از آيات قرآن و روايات اهل بيت عليهم السلام است . « 3 »
53 . انوار ، از رحيم بن محمّد نصير ( ق 13 ق ) . اين كتاب ، مشتمل بر 23 « نور » در بيان آداب و سنن و اخلاق اسلامى و سعد و نحس ايام است . « 4 »
از مجموع آثارى كه در موضوع اعتقادات و اخلاق بر شمرديم ، تنها يازده مورد ، مربوط به قرن دوازدهم بود و ساير آثار در قرن سيزدهم نوشته شده است . اين نكته ، بيانگر آن است كه در قرن سيزدهم ، توجّه دانشمندان شيعه به مباحث اعتقادى و اخلاقى بيشتر بوده است . چنان كه قبلًا نيز اشاره شد ، شايد بتوان گفت كه يكى از دلايل اين امر ، ظهور انحرافات فكرى و اعتقادى و القاى شبهات از سوى دشمنان و شدّت يافتن نفوذ فرهنگ و تمدّن غرب در ميان مسلمانان در اين مقطع تاريخى بوده كه به طور طبيعى ، عالمان شيعه را به مقابله وا داشته است .
3 - 3 - 2 . تفاسير روايى
تفسير ، در لغت به معناى آشكار كردن و بيان معناى چيزى است و در اصطلاح ، به
هامش
( 1 ) . همان ، ص 273 ( ش 15858 ) .
( 2 ) . همان ، ج 10 ، ص 28 ( ش 3907 ) .
( 3 ) . فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آية اللَّه مرعشى ، ج 15 ، ص 311 ( ش 5927 ) .
( 4 ) . فهرست نسخ خطّى كتابخانهء آستان قدس رضوى ، ج 14 ، ص 91 ( ش 15117 ) .