از مجموع 47 اثرى كه از آنها ياد شده ، تنها دوازده اثر در قرن دوازدهم تأليف شده است ؛ يعنى در قرن سيزدهم ، سه برابر قرن دوازدهم در موضوع فضايل و مناقب معصومان عليهم السلام كتاب نوشته شده است . با نگاهى به اوضاع فرهنگى قرن سيزدهم كه جهان تشيّع مورد هجوم تبليغاتى جريانهاى انحرافى ( مانند وهابيت از خارج و شيخيگرى ، بابيگرى و بهاييگرى از داخل ) بود ، به طور طبيعى ، دانشمندان شيعه نسبت به اين مسئله واكنش نشان دادهاند . با محاسبهء شش اربعين مربوط به فضايل اهل بيت عليهم السلام كه در قسمت اربعين نگارى از آنها ياد شد ، در مجموع ، 53 كتاب دربارهء مناقب و فضايل و شرح حال اهل بيت عليهم السلام در اين مقطع زمانى به رشته تأليف در آمده است . البته شايان ذكر است كه برخى از كتابهاى ياد شده به اثبات امامت و عقايد شيعه نيز مرتبط بود و اگر در بند بعدى نيز مىآمد ، بهجا بود .
2 - 3 - 2 . اعتقادات ، آداب و اخلاق
ابتدا لازم است دربارهء هر يك از سه اصطلاح اعتقادات ، آداب و اخلاق ، توضيح مختصرى بياوريم تا اهمّيت و نقش هر يك در زندگى انسان ، روشن گردد .
1 . اعتقادات
اعتقادات اسلامى ، زيربناى اخلاق و احكام عملى و آداب اسلامى است و بايد بر مبناى تعقّل ، تحقيق و برهان ، استوار گردد و ايمان عميق و اعتقاد صحيح ، بىترديد ، پايهء ديندارى انسان است و همهء امور زندگى او ، چه افكار ، چه كردار و چه صفات ، از اعتقادات و ايمان ، اثر مىپذيرد .
قرآن كريم ، با بيدار كردن فطرت انسانها و دعوت آنان به تفكّر و تعقّل دربارهء مبدأ و معاد ، راه دستيابى به اعتقادات درست را به آنها ياد داده است ، تا با شناخت عميق حقايق جهان آفرينش و درك هدف از زندگى ، جايگاه والاى انسانى خويش را دريابند و با كسب ايمان استوار و سپس تخلّق به اخلاق الهى و صفات حق تعالى ، پا از