ديدگاههايى دربارهء آثار محدّث نورى
دربارهء آثار محدّث نورى و روش حديثى وى ، ديدگاههاى مختلفى ارائه شده است كه به ذكر اهم آنها اكتفا مىكنيم :
نظر آخوند خراسانى
شيخ آقا بزرگ تهرانى ، دربارهء ارزش كتاب مستدرك الوسائل ، از استادش آخوند خراسانى چنين نقل كرده است :
شنيدم كه شيخ ما ، ملّا محمّد كاظم خراسانى ، به شاگردانش - كه بالغ بر پانصد نفر مجتهد يا نزديك به درجهء اجتهاد بودند - مىگويد : در زمان ما ، پيش از مراجعه به كتاب مستدرك و اطّلاع بر آنچه در آن هست ، حجّت بر مجتهد ، تمام نمىشود . « 1 »
نظر شيخ آقا بزرگ تهرانى
وى ، معتقد بود كه واجب است همهء مجتهدان زِبَردست به كتاب مستدرك الوسائل مراجعه نمايند و آن را مطالعه كنند تا هنگام استنباط احكام ، تمام ادلّه را ديده باشند و نسبت به يافتن دليل معارض يا مخصّص ، براى آنان يأس حاصل شود . « 2 »
برخى علما نيز به بعضى آثار محدّث نورى انتقاداتى وارد ساختهاند ، از جمله امام خمينى رحمه الله در كتاب انوار الهداية ، در ضمن بحث حجيّت ظواهر قرآن ، مطالبى را در اين زمينه مطرح نموده است . « 3 »
هامش
( 1 ) . الذريعة ، ج 2 ، ص 111 . وى همچنين مىافزايد : من خود ، چندين بار در مجلس خصوصى آخوند كه بعد از درس عمومى در منزلش داير بود و تعدادى از شاگردان خاصّ وى براى پاسخ به استفتائات ، حاضر بودند ، شركت جستم و مشاهده نمودم كه از جمله كتابهايى كه ايشان مراجعه مىنمودند ، كتاب مستدرك الوسائل بود و وى ، به آنها دستور مىداد تا احاديثش را ملاحظه كنند .
( 2 ) . الذريعة ، ج 2 ، ص 110 .
( 3 ) . أنوار الهداية ، ج 1 ، ص 244 .