رفتن هرقل به حمص و فتح جزيره و ارمينيه
ساكنان جزيره به هرقل پيام فرستادند و او را به گرفتن شام ترغيب نمودند و گفتند اگر به حمص لشكر بفرستد او را يارى خواهند داد . و نيز سپاهى به سوى مردم هيت به عراق فرستادند .
سعد ، عمر بن مالك بن عتبة بن نوفل را با سپاهى بر سر آنان فرستاد و بر مقدمه حارث بن يزيد العامرى را روان نمود . او به هيت آمد و آنجا را در محاصره آورد . مردم هيت به خندقهاى خود دلگرم بودند . چون عمر بن مالك چنان ديد آنان را به حال خود گذاشت و با نيمى از سپاه خود ناگهان بر قرقيسيا تاخت ، مردم قرقيسيا جزيه به گردن گرفتند . آنگاه به حارث نوشت تا بر گرد خندق آنان خندقى بكند و درنگ كرد تا آنان تسليم شدند و به بلاد خود بازگشتند . حارث نيز به عمر بن مالك پيوست .
چون هرقل عزم حمص كرد ، خبر به ابو عبيده رسيد . ابو عبيده سپاه خود را بسيج نمود و بر در حمص لشكرگاه زد . خالد نيز از قنسرين بيامد و خبر آمدن هرقل را به عمر نوشتند . عمر به سعد نوشت كه سپاهى گرد آورد و با قعقاع بن عمرو ، بدان سو گسيل دارد و ابو عبيده نيز آنان را در محاصره داشته باشد و نيز سهيل بن عدى را به رقه بفرستد زيرا مردم جزيره بودهاند كه روميان را به حمص فرا خواندهاند . همچنين عبد اللّه بن عتبان را روانهء نصيبين سازد تا از آنجا به حران و رها برود . همچنين وليد بن عقبه را بر اعراب جزيره از ربيعه و تنوخ برگمارد . و اگر نبردى درگرفت عياض بن غنم فرمانده همهء امراى جزيره باشد .
پس قعقاع با چهار هزار جنگجو همان روز به حمص راند و عياض بن غنم و امراء جزيره هر يك به ناحيهء خود روان شدند . عمر از مدينه بيرون آمد و به جابيه وارد شد تا به ابو عبيده دلگرمى دهد . چون مردم جزيره خبر آمدن لشكرها را شنيدند ، از گرد هرقل پراكنده شدند و به بلاد خود رفتند . ابو عبيده به روم تاخت . روميان به هزيمت رفتند سپس قعقاع سه روز پس از آغاز جنگ ، در رسيد . فتحنامه به عمر نوشتند . عمر نوشت : در تقسيم غنايم مردم عراق را نيز شركت دهند .
عياض بن غنم به جزيره آمد و سهيل بن عدى را به رقه فرستاد . مردم رقه در اين هنگام از هرقل بريده بودند ، همه جز قبايل اياد بن نزار . زيرا اينان به سرزمين روم داخل شده بودند . عياض ، سهيل و عبد اللّه را با خود برداشت و به جانب حران تاخت . مردم حران جزيه پذيرفتند . آنگاه سهيل و عبد اللّه را به رها گسيل داشت . مردم آن ديار نيز به پرداخت جزيه راضى شدند . بدين طريق فتح سر تا سر جزيره كامل شد . چون عمر از جابيه به مدينه بازگشت و خالد نيز با او به مدينه رفت ، ابو عبيده به او نوشت ، عياض بن غنم را به جاى خالد همراه او كند ، عمر چنين كرد . آنگاه حبيب بن مسلمه را بر مردم غير عرب جزيره و وليد بن