بيست و يك هزار تن بود . هرقل نيز فرمان داد تا سپاهش در يك جاى گرد آيند و آنان را وعده داد كه باهان به يارى آنان خواهد آمد . روميان در مقابل مسلمانان صف بستند .
درهاى چون خندق ميانشان فاصله بود . اين مقابله سه ماه مدت گرفت . مسلمانان از ابو بكر يارى خواستند . ابو بكر به خالد بن وليد نوشت كه مثنى بن حارثه را در عراق به جاى خود گذارد و خود به شام رود . ابو بكر خالد بن الوليد را فرمانده همه سپاهيان شام ساخت .
آمدن خالد به شام
چون مسلمانان از ابو بكر يارى خواستند ، خالد بن الوليد را از عراق به سوى آنان فرستاد و او را به شتاب برانگيخت . خالد به جانب شام روانه شد . مسلمانان و روميان رو در روى يك ديگر ايستادند . خالد خود در برابر باهان [ 1 ] ايستاد و ديگر اميران را در برابر ديگر اميران روم قرار داد . باهان روى در گريز نهاد و روميان از پى او به هزيمت شدند . شمارشان دويست و چهل هزار تن بود . برخى كشته شدند و برخى در درهء واقوصه درغلطيدند و برخى در خندق سرنگون شدند . بسيارى از سران و سواران روم به قتل رسيدند . همچنين تذارق برادر هرقل كشته شد و سر هزيمتيان به هرقل رسيد . هرقل در حمص بود ، از حمص به جاى ديگر نقل كرد تا آن شهر ميان او و مسلمانان فاصله باشد . گويند سپاه مسلمانان در آن روز چهل و شش هزار نفر بود : هفده هزار تن با امراء بودند . و سه هزار تن از عراق همراه خالد آمده بودند و شش هزار با عكرمه مانده بودند ، بعد از آنكه خالد بن سعيد عقب نشسته بود . خالد آنان را به كردوسها ( فوجهايى ) تقسيم كرده بود سى و شش كردوس ( فوج ) بودند از اين رو روميان آنان را « كراديس » خواندند . هر كردوسى هزار نفر بود . جنگ يرموك در ماه جمادى الاولى واقع شد و ابو سفيان بن حرب در آن روز با كوشش خود و تحريض سپاه ، امتحانى نيكو داد .
گويند : در آن حال كه مردم سرگرم جنگ بودند . قاصدى از مدينه در رسيد و از وفات ابو بكر و خلافت عمر خبر آورد . خالد اين راز را از مردم پنهان داشت . آنگاه جرجه از امراء روم به پيش سپاه آمد و خالد را بخواند و او را از اسلام پرسيد . خالد او را موعظه كرد و چشمانش را به اسلام بگشود . جرجه اسلام آورد . و اين امر براى روميان شكستى فاحش بود .
سپس خالد با جماعتى از مسلمانان كه جرجه نيز در ميان آنان بود ، حمله آورد . جرجه در همان روز كشته شد . عكرمة بن ابى جهل و پسرش عمرو نيز كشته شدند و چشم ابو سفيان آسيب ديد و سلمة بن هشام و عمرو بن سعيد و ابان بن سعيد و هشام بن العاص و هبار [ 2 ] بن سفيان و طفيل بن عمرو نيز كشته شدند . خالد بن سعيد نيز آسيب ديد و كس ندانست كه در كجا مرد . بعضى مىگويند در جنگ نخستين مرج الصفر كشته شد .
هامش
[ ( 1 ) ] ماهان .
[ ( 2 ) ] سيار .