برگرفت در چهرهء آن قوم پاشيد و گفت : ديدگانشان كور شود . پس حمله آغاز شد . عتبة بن ربيعه و برادرش شيبه و پسرش وليد بن عتبه بيرون آمدند و مبارز طلبيدند . عبيدة بن الحارث و حمزة بن عبد المطلب و على بن ابى طالب به پاسخ قدم در ميدان نهادند . حمزه و على ، شيبه و وليد را كشتند و عتبه بر عبيده ضربتى زد و پايش را ببريد و او بمرد . حمزه و على بر عتبه حمله كردند و او را به قتل رسانيدند . پس عوف و معوذ پسران حارث - مادرشان عفراء بود - و عبد اللّه بن رواحه به مبارزت بيرون شدند ولى قريش گفتند : جز از قوم خود مبارزى نمىپذيرند . مسلمانان تاخت آوردند و مشركان گريختند . در اين روز هفتاد تن از مشاهيرشان كشته شد ، چون : عتبه و شيبه پسران ربيعه و وليد بن عتبه و حنظلة بن ابى سفيان بن حرب و پسران سعيد بن العاص يعنى عبيده و عاص و حارث بن عامر بن نوفل و پسر عمش طعيمة بن عدى و زمعة بن الاسود و پسرش حارث و برادرش عقيل بن الاسود و پسر عمش ابو البخترى بن هشام و نوفل بن خويلد بن اسد و ابو جهل بن هشام - كه معاذ و معوذ ، پسر عفراء با هم او را ضربت زدند . عبد اللّه بن مسعود او را ديد كه هنوز رمقى داشت سرش را ببريد . ديگر از قريش كه در اين روز كشته شدند : برادر ابو جهل عاص بن هشام بود و پسر عمش مسعود بن اميه و ابو قيس بن الوليد بن المغيره و پسر عمش ابو قيس بن الفاكه و نبيه و منبه ، پسران حجاج و عاص و حارث ، پسران منبه و امية بن خلف و پسرش على و عمير بن عثمان ، عموى طلحه .
اما اسيران عبارت بودند از : عباس بن عبد المطلب و عقيل بن ابى طالب و نوفل بن الحارث بن عبد المطلب و سائب بن عبيد بن عبد يزيد از بنى المطلب و عمرو بن ابى سفيان بن حرب و ابو العاص بن الربيع و خالد بن اسيد بن ابى العيص و عدى بن الخيار از بنى نوفل و عثمان بن عبد شمس پسر عم عتبة بن غزوان و ابو عزيز برادر مصعب بن عمير و خالد بن هشام بن المغيره و پسر عمش رفاعة بن ابى رفاعه و امية بن ابى حذيفة بن المغيره و وليد بن الوليد ، برادر خالد و عبد اللّه و عمرو ، پسران خلف و سهيل بن عمرو و چند تن ديگر كه در كتب تاريخ آمده است .
اما شهداى مسلمان ، از مهاجرين : عبيدة بن الحارث بن المطلب و عمير بن ابى وقاص و ذو الشمالين عبد عمرو بن نضلة الخزاعى ، حليف بنى زهره و صفوان بن بيضاء ، از بنى الحارث بن فهر و مهجع [ 1 ] ، غلام عمر بن الخطاب ( رض ) - كه تيرى بر او آمد - و عاقل بن البكير الليثى ، حليف بنى عدى . اما از اوس : سعد بن خيثمه و مبشر بن عبد المنذر و از خزرج : يزيد بن الحارث بن الخزرج و عمير بن الحمام از بنى سلمه ، او رسول خدا ( ص ) را ديد كه مسلمانان را به نبرد تحريض مىكند و به بهشت ترغيب مىنمايد ، چند دانه خرما در دست داشت و
هامش
[ ( 1 ) ] مهج .