صحابى رسول خدا ( ص ) . او به روم انتساب داشت . پدرش سنان از جانب كسرى عامل ابله بود . در وقايع رده ، بنى قاسط را نيز قضايايى بود . از ايشان است ابن القريه كه در ايام حجاج مىزيست و به فصاحت اشتهار داشت و نيز منصور بن النمر شاعر مداح هارون الرشيد .
اما بنى وائل ، بطنى عظيم و وسيع است مشهورترينشان بنى تغلب و بنى بكر بن وائلاند .
ميان اين دو آن جنگهاى مشهور اتفاق افتاد كه به قولى چهل سال به درازا كشيد .
بنى تغلب از شهرت و كثرت برخوردارند ، بلادشان در جزيرهء فرات در جانب سنجار و نصيبين است و به ديار ربيعه اشتهار دارد و به خاطر مجاورت با روم ، بيشتر نصرانى هستند . از بنى تغلب است : عمرو بن كلثوم شاعر . و او عمرو بن كلثوم بن مالك بن عتاب بن سعد بن زهير بن جشم بن بكر بن حبيب بن عمرو بن غانم بن تغلب است . و مادرش هند دختر مهلهل . از فرزندان اوست : مالك بن طوق بن مالك بن عتاب بن زافر بن شريح بن عبد اللّه بن عمرو بن كلثوم . و رحبهء مالك بن طوق ، بر ساحل فرات به دو منسوب است . و نيز از بنى تغلب است :
عاصم بن النعمان ، عم عمرو بن كلثوم و او كسى است كه شرحبيل بن الحارث بن آكل المرار را در نبرد كلاب ( يوم الكلاب ) بكشت . و نيز از بنى تغلباند : كليب و مهلهل فرزندان ربيعة بن الحارث بن زهير بن جشم . كليب سرور بنى تغلب بود ، جساس بن مرة بن ذهل بن شيبان او را كشت . او ، خواهر كليب را به زنى داشت ، ناقهء بسوس در قرقگاه كليب چريده بود و كليب تيرى بر آن زده و آن را كشته بود . جساس نيز او را كشت ، زيرا بسوس در حمايت او بود . برادر كليب مهلهل بن الحارث به رياست تغلب رسيد و بكر بن وائل به طلب خون كليب برخاست و جنگى كه چهل سال مدت گرفت ميانشان درگرفت و آن داستان معروف است . مهلهل عمر دراز كرد و به يمن رفت . دو تن از بردگانش او را در راه كشتند . بنى شعبه كه در اين عهد در طايف سكوت دارند از فرزندان شعبة بن مهلهل هستند . و از تغلب است وليد بن طريف بن عامر الخارجى . او از فرزندان صيفى بن حيى [ 1 ] بن عمرو بن بكر بن حبيب است و خواهرش ليلى در رثاء او گفته است :
ا يا شجر الخابور مالك مورقا * كانك لم تجزع على ابن طريف
فتى لا يريد العز الا من التقى * و لا المال الا من قنا و سيوف
خفيف على ظهر الجواد الى الوغى * و ليس على اعدائه بخفيف
و لو كان هذا الموت يقبل فدية * فديناه من ساداتنا بالوف
و نيز از بنى تغلب است بنى حمدان ملوك موصل و جزيره در ايام المتقى و ديگر خلفاى بنى عباس كه از پس او آمدند . ما در اخبار بنى عباس از آنان ياد خواهيم كرد . بنى حمدون از فرزندان عدى بن اسامة بن غانم بن تغلباند . سيف الدوله پادشاه مشهور از اين خاندان است .
[ 1 ) حى . ]