اوس و خزرج خبر از اوس و خزرج فرزندان قيله . از اين طبقه بودند پادشاهان يثرب كه دار الهجره بود و ذكر فرمانروايى آنان و چگونگى يارى كردن آنان از اسلام و انقراض فرمانرواييشان .
پيش از اين در باب يثرب سخن گفتيم كه آن را يثرب بن قانية [ 1 ] بن مهللئيل [ 2 ] بن ارم بن عبيل بن عوص بنا كرده است . و عبيل برادر عاد است . سهيلى مىگويد : بنا كنندهء يثرب ، يثرب بن قائد بن عبيد بن مهلائيل بن عوص بن عمليق بن لاوذ بن ارم است و اين قول اصح و اوجه از ديگر اقوال است . و ما گفتيم كه چگونه فرمانروايى اينان به برادرشان جاسم از عماله رسيد و پادشاهشان ارقم نام داشت و چگونه بنى اسرائيل بر او غلبه يافتند و او را كشتند و همه حجاز را از دست عمالقه بيرون آوردند . از اين خبر بر مىآيد كه حجاز در اين عصر آبادان بوده است . شاهد اين امر ، اين است كه چون بنى اسرائيل از طاعت داود خارج شدند و به يارى پسرش ايشبوشت [ 3 ] بر او خروج كردند ، او با سبط يهودا به خيبر گريخت و پسرش شام را تصرف نمود . داود و سبط يهودا مدت هفت سال در خيبر مكان گرفتند تا آنگاه كه پسرش به قتل رسيد و او به شام بازگشت . از اينجا بر مىآيد كه از شام تا يثرب و از آنجا تا خيبر همه آبادانى بوده است . در آنجا گفتيم كه چگونه قومى از بنى اسرائيل در حجاز ، درنگ كردند و چگونه يهود خيبر و بنى قريظه به متابعت آنان درآمدند .
مسعودى گويد : در آن هنگام حجاز يكى از پردرختترين و پرآبترين سرزمينهاى خدا بوده است . يهود در بلاد يثرب فرود آمدند و اموال فراوان گرد كردند و براى خود دژها برآوردند و خانهها ساختند و زمام امور خود را ، خود به دست گرفتند . قبايلى ديگر از عرب نيز به آنان پيوستند ، آنان نيز دژها برآوردند و خانهها ساختند ولى زمام امورشان را به دست
هامش
[ ( 1 ) ] فانيه .
[ ( 2 ) ] مهلهل .
[ ( 3 ) ] اشبوشت .