مسعودى مىگويد : رسول خدا ( ص ) در عهد يوستينوس دوم متولد شده . و او را ، بنا كننده كنيسهء رها مىنامد و مدت پادشاهىاش را بيست سال ذكر كرده است .
سپس هراكليوس پسر يوستى نيانوس ، پانزده سال پادشاهى كرد . او همان است كه سكههاى هرقلى را زده است و پس از او موريكيوس [ 1 ] پسر هراكليوس به پادشاهى رسيد . و گويد كه : مشهور ميان مردم چنان است كه هجرت و روزگار خلافت شيخين مصادف با هراكليوس پادشاه روم بوده است . ولى در كتب سير آمده است كه هجرت ، در عهد قيصر پسر موريكيوس بوده و پس از او قيصر ، پسر قيصر ، در ايام ابو بكر ، پادشاه بوده است . و سپس هراكليوس پسر قيصر ، در ايام عمر . فتح شام و بيرون شدن روميان از آن ديار در ايام او بوده است . مدت پادشاهى قيصرها ، تا زمان هجرت صد و هفتاد و پنج سال بود .
طبرى گويد : مدت ميان عمارت بيت المقدس بعد از تخريب آن به دست بختنصر تا زمان هجرت به قول نصارى از هزار سال اندكى بيشتر است و از پادشاهى اسكندر تا هجرت ، نهصد و بيست و اند سال و از پادشاهى اسكندر تا تولد عيسى ، سيصد و سه سال بود و عمر عيسى به هنگام فرا رفتن به آسمان سى و دو سال بود عروج عيسى تا هجرت ، پانصد و هشتاد و پنج سال بود . اوروسيوس مىگويد هجرت در سال نهم پادشاهى هراكليوس واقع شد . اوروسيوس او را ، هراكليوس پسر هراكليوس ، پسر انطونيوس خوانده است . آغاز پادشاهى او سال ششصد و يازده از تاريخ مسيح بود و هزار و صد سال از بناى روم . و اللّه اعلم .
خبر از ملوك قياصره از هراكليوس و آغاز دولت اسلامى تا زمان انقراض دولت روم
ابن عميد گويد : در سال دوم هجرى ، ابرويز سپاهيان خود را به شام و جزيره فرستاد و آنجا را تسخير كرد . و در بلاد روم ، كشتار بسيار كرد و كنيسههاى نصارى را ويران ساخت و هر چه در آنجا طلا و نقره و ظروف بود ، حتى مرمرهايى كه در بناها به كار رفته بود با خود بياورد . و مردم رها را به تشويق پزشك خود كه يعقوبى بود ، به آئين يعقوبيان وادار كرد .
در سال هفتم هجرى سپاهيان ايران به سردارى مرزبان خويش شهر براز [ 2 ] ، روانهء بلاد روم گرديد .
سپاه ايران ، قسطنطينيه را محاصره نمود ولى كسرى با شهربراز دل بد كرد . و به سرداران ديگر فرمان داد تا دستگيرش كنند . ولى آن نامه به دست هراكليوس افتاد و آن را نزد شهربراز فرستاد . شهربراز و يارانش سر از فرمان كسرى پيچيدند و از هراكليوس يارى خواستند .
هراكليوس خود با سيصد هزار سپاهى و چهار هزار تن از خزرها كه تركمانانند ، از روم بيرون
هامش
[ ( 1 ) ] مورق .
[ ( 2 ) ] شهريار .