و ايران و افريقيه و اندلس استيلا جست . عمويش يوليوس همان كسى است كه خود را قيصر ناميد و اين واژه عنوان پادشاهان بعد از او شد . اصل اين واژه جاشر است و معرب آن قيصر .
واژه جاشر واژهاى است مشترك . موى را جاشر مىگويند و پندارند يوليوس چون زاده شد مويش تا چشمانش مىرسيد و نيز شكافته شده را جاشر مىگويند و پندارند كه چون نزديك ولادت قيصر رسيد مادرش بمرد ، سپس شكمش را شكافتند و او را بيرون آوردند . و قول نخستين درستتر و به صواب نزديكتر است . مدت فرمانروايى قيصر ، پنج سال بود .
قيصر اوكتاويوس ، خواهر زاده خود را به نواحى شمالى زمين حكومت داد و فرستادگان پادشاهان مشرق به دوستى با او رغبت كردند و خواستار آشتى شدند ، او نيز بدين خواست پاسخ گفت و اقطار زمين سر به فرمان او نهاد و او از اوان خردسالى بر همهء اهل آفاق ، باژ و ساو نهاد . عامل او بر يهود در شام ، هيرودوس پسر انتيپاتروس [ 1 ] بود و بر مصر ، پسرش گايوس [ 2 ] . و مسيح در سال چهل و دوم پادشاهىاش متولد شد . قيصر اوكتاويوس ، پس از پنجاه و شش سال از پادشاهىاش بمرد در اين ايام هفتصد و پنجاه سال از بناى روم و پنج هزار و دويست سال از آغاز آفرينش گذشته بود . پايان سخن اوروسيوس .
اما ابن عميد مورخ نصارى در باب آغاز كار قيصرها مىگويد كه : كار روم به دست شيوخ بود . اينان همه كارها را مىگردانيدند : شمار آنان سيصد و بيست تن بود . روميان سوگند خورده بودند كه هيچ پادشاهى را نپذيرند از اين رو سررشته كارها به دست اين شيوخ بود . اينان يكى را بر خود مقدم مىداشتند و او را شيخ مىخواندند . در اين روزگاران تدبير كارها به دست يكى از همين شيوخ بود موسوم به اغانيوس ( ؟ ) او چهار سال در اين كار بود و همان كسى است كه او را قيصر خواندهاند . زيرا آن هنگام كه در شكم مادرش بود ، مادرش بمرد ، شكمش را دريدند و او را بيرون آوردند . چون بزرگ شد ، رياست اين شيوخ به مدت چهار سال در رم بر عهدهء او قرار گرفت .
سپس بعد از او يوليوس قيصر سه سال فرمان راند و بعد از او آوگوستوس [ 3 ] قيصر پسر مرنوخس و گويد كه : مىگويند كه آوگوستوس قيصر يكى از شيوخ مدبر در روم بود . او سپاهيان روم را براى فتح مغرب و اندلس بيرون برد و پيروزمند بازگشت . پس بر شيوخ غلبه يافت و شيخ را از سمت خود بر كنار ساخت ، مردم نيز با او موافقت كردند . و اين شيخ را نائبى بود در ناحيهء مشرق موسوم به پمپيوس [ 4 ] . چون اين خبر بشنيد سپاه خود را به رم آورد . آوگوستوس به نبرد با او بيرون شد و او را شكست داد و بكشت و بر ناحيهء مشرق مستولى شد . سپاه خود را به فرماندهى دو تن از سردارانش انطونيوس و ميترادات پادشاه ارمن در دمشق ، به مصر فرستاد .
هامش
[ ( 1 ) ] انظضر .
[ ( 2 ) ] غايش .
[ ( 3 ) ] اغسطس .
[ ( 4 ) ] فمقيوس .