سفارشهاى ابن خلدون را به انجام رسانيد كه در همان آغاز كتاب مىگويد : « در صحت اين انساب آنچه در تورات آمده بر روايات ديگر ترجيح دارد . همچنين قصص پيامبران پيشين را كه از يهوديان مسلمان شده يا از نسخ صحيح تورات اخذ گرديده ، مىتوان به صحتشان ظن قوى داشت . در تورات به نسب موسى ( ع ) و يعقوب و سبطها و نيز سلسلهء نسب آنان تا به آدم صلوات اللّه عليه توجه شده است . اگر تورات منسوخ شده باشد نسب و داستان چيزى نيست كه منسوخ گردد . آنچه مهم است اين است كه در پى يافتن نسخههاى صحيح و روايات معتبر باشيم . » بنابر اين مترجم ترجيح داد به جاى كرد لا عمرو و المرذاذا و اطيفر و اهليقاما و رزيافيل كه در متن آمده و دستخوش چند بار تحريف و تصحيف شده ، بر طبق روايت عهد عتيق ، كدرلاعومر و الموداذا و فوطيفار و اهوليبامه و زروبابل و امثال آن بياورد . البته روايت متن كتاب هم براى حفظ امانت يك يا دو جا در زير صفحه آمده است .
در ضبط نام قيصرها و سرداران رومى و امثال آنان ، كوششى به عمل آمده كه تا جايى كه ميسر بوده ضبطهاى اصلى آنها - باز هم به وصيت خود ابن خلدون - آورده شود . البته آنجا كه كبوجيه يا كنبوجيه قمبسيس و شارلمانى قارله مىشود مترجم نتوانست ضبط درست همهء اعلام متن را بيابد . چنان كه مشهود است به نامهاى تحريف و تصحيف شده يك دو بار در ذيل صفحات اشارت رفته است . اين نكته نيز در خور ذكر است كه اين تجاسر تنها در قلمرو بعضى نامها است ، نه مكانها . بنابر اين اشبيليه و صقليه حتى جرجان و جرفاذقان همچنان بر جاى خود محفوظند .
در قسمت تاريخ اسلام و ايران نيز تصحيف اعلام و بريدگيها و جاهاى سفيد در متن و درهمريختگيها بسيار است . مترجم براى رفع اين نقائص و نواقص ، تا وقايع سال 302 را كه پايان تاريخ طبرى است ، از روى آن تصحيح كرده است . اين كتاب را علاوه بر دخويه و ياران خاورشناس او ، محمد ابو الفضل ابراهيم به شيوهء امروزى تصحيح كرده و چاپ دار المعارف مصر است . به ظن قوى بهترين چاپى است كه تاكنون از تاريخ طبرى شده است . در ضمن به سيرهء ابن هشام به تصحيح مصطفى السقا و ابراهيم الابيارى و عبد الحفيظ شلبى و نيز ترجمه آن سيرت رسول اللّه به تصحيح استاد دكتر اصغر مهدوى - هر جا كه مؤلف به آن اشارت كرده - رجوع شده است . و از سال 302 به بعد وسيلهء تصحيح متن ، تاريخ الكامل ابن اثير به تصحيح تورنبرگ بوده است . در اين موارد هر جا متن سفيد بوده يا گسستگى در مطلب بوده كه حكايت از افتادگى به هنگام
تاريخ ابن خلدون ( فارسي ) — صفحة مقدمه 22
مساهمون: ابن خلدون
صمقدمه ٢٢