دروازهء كاشان و در تاريخ قم « 1 » روايت كرده از برقى و غيره كه نام قصبهء قم ، بان امّهان بوده است ، يعنى منازل كبار و اشراف جمكران ، چنين گفتهاند روات عجم كه اول ديه كه بدين ناحيت بنا نهادند ، جمكران است و جم ملك ، آن را بنا كرده است و اول موضعى كه به جمكران بنا نهادند ، چشحه بوده يعنى چيزى اندك و گويند كه صاحب جمكران ، چون بر عاملان و بنّايان آن گذر كرد ، گفت : چه كار كردهايد ؟ گفتند : « چشحه » به زبان ايشان يعنى اندك چيزى . پس اين موضع را بدين نام نهادند .
و بدان سبب وى را ويدستان نام كردند و به جمكران جلين بن آذر نوح آزادمند « 2 » بنا نهاد و آن را قصّهاى است و من در باب عجم ياد كنم آن را ، ان شاء اللّه تعالى .
به جمكران كوهى است مشرف بر آن و آن را و يشويه خوانند و بر آن قلعهاى است بلند ، كهنهء قديم و صاحبش را نمىدانند و گويند كه اسكندر آن را بنا كرده است و آب را بر آن روانه گردانيده .
از برقى روايت است كه جمكران را سليمان بن داود عليهما السّلام بنا كرده است و اين روايت خالى از خلافى نيست ، به سبب آنكه بدين ناحيت هيچ بنايى منسوب به سليمان بن داود نيست و به دو بازنمىخوانند . « و العلم عند اللّه »
و جمكران از آن ماكين بوده است و خداى عزّ و جلّ او را پسرى داد ، نام او جلين . او در جمكران كوشكى بساخت و آن هنوز باقى است و همچنين ده محلت و درب بنا كرد و بعد از آن ، دو محلت و درب به آن اضافه نمود ، چنان چه مجموع دوازده باشند و بر در هر محلّتى و دربى ، آتشكدهاى بود و باغى بنا نهاد و كنيزكان و بندگان خود را در آن ساكن كرد و فرزندان و اعقاب ايشان الى يومنا هذا در آن ساكنند و بر يكديگر افتخار مىكنند . انتهى .
رهق از قراى معروفهء معموره است تا حال و به كاشان نزديكتر است از قم و ليكن از توابع قم است به مسافت ده فرسخ تقريبا .
هامش
( 1 ) . تاريخ قم ، ص 60 .
( 2 ) . اصل : آزاد منه