تحقيق در مقام در مورد سند روايت اوّل
اما ما به چند دليل معتقديم كه روايت نه تنها مضمره نيست ؛ بلكه مسند هم مىباشد :
اوّلا ؛ سيّد بحر العلوم ( مرحوم بحر العلوم كبير « ره » ) در كتاب « فوائد » و شيخ يوسف بحرانى در كتاب « حدائق » ، اين روايت را مستقيما از امام باقر ( ع ) نقل مىكنند .
ثانيا ؛ اين روايت تقطيع شده است و هر قسمت آن در يك بابى آورده شده است و اگر همه قسمتهاى تقطيع شده را در كنار هم قرار دهيم مربوط به يك روايت مسند هستند ؛ ولى چون اين كار صورت نگرفته لذا علماء پنداشتهاند كه روايت مضمره است .
ثالثا ؛ افرادى همچون زراره ، حكم اين مسائل را بلد بودند ولى چون مشغول تأليف كتاب بودند ، لذا به بهانههاى مختلف به محضر امام معصوم ( ع ) شرفياب مىشدند و جزئيّات احكام را از ايشان پرسيده و كتابت مىكردند .
رابعا ؛ بنده روايتى مشابه اين روايت را از « معاوية بن عمّار ، در مورد حج يافتهام كه در ابتداى روايت نام امام معصوم ( ع ) برده شده ، ولى در ساير فقرات با آوردن ضمير در كلمه « سألته » فقط به ايشان اشاره شده است و بعدا روايت ، تقطيع شده و هر فقرهء آن در يك باب مطرح گرديده است كه اين مثال نيز شاهدى ديگرى بر اين مدّعا است .
بنابراين ، روايت زراره كه برخى از بزرگان آن را « مضمرهء زراره » ناميدهاند ، صحيحه و مسند است نه مضمره .
2 . بررسى دلالت روايت اوّل
با بررسى محتواى روايت درمىيابيم كه روايت شقوق مختلفى دارد و زراره با اهتمام فراوان در مورد هركدام از فقرات آن ، از امام ( ع ) نظرخواهى مىكند . او مىداند كه خواب ناقض وضو است اما در مورد مراتب مختلفى از خواب و اينكه آيا موجب بطلان وضو مىشوند يا نه ، از حضرت سؤال مىكند . در اين روايت ، دو شقّ و دو حالت مطرح مىشود :
1 - 2 . شقّ اوّل
زراره به امام ( ع ) عرض مىكند كه اگر فردى با وضو باشد ولى يك يا دو چرت بر او چيره شود ، آيا اين مرتبه از خواب موجب نقض وضوى او مىشود ؟
امام ( ع ) در پاسخ مىفرمايند : خير . و سپس يك ضابطه كلّى را مطرح مىكنند و مىفرمايند كه گاهى چشمان ما مىخوابد ؛ در حالى كه قلب و گوش بيدار است . در