و در جواب « ما الكلمه » بايد گفت « لفظ مفرد موضوع » و در جواب ما زيد بايد گفت كريم شجاع . ضمنا اگر بگوئيم در جواب ما جنس ميآيد . جنس شامل قسم اول و دوم هردو مىشود .
و يسأل به من : كلام سكاكى داراى دو قسمت است : يكى درباره « ما » و ديگرى درباره « من » . درباره من ميگويد بوسيله آن سئوال مىشود از كسى كه بدانيم از ذوى العلم است ، اما ندانيم كه از چه جنسى است . پس در نزد سكاكى من براى سئوال از مطلق جنس نيست . مانند آنكه ميگويند « من جبرئيل » يعنى آيا او بشر است يا ملك يا جنّى است . پس جنس جبرئيل براى ما مبهم است .
و فيه نظر : شارح به كلام سكاكى درباره من ايراد دارد . اولا من براى سئوال از جنس نيست . بلكه سئوال از عوارض مشخّصه است .
و ثانيا در جواب من بايد چيزى آورد كه مفيد تشخّص باشد پس نميتوان گفت ملك . بلكه بايد گفت : « ملك من عند اللّه يأتى بالوحى الى الانبياء من اللّه » .
و يسأل باىّ : بوسيله اىّ سئوال مىشود از امر مشترك فيه . كه آن امر مشترك فيه مضاف اليه اىّ است . مانند « اىّ الفريقين خير مقاما » مضاف اليه اىّ . امر مشتركى است و سئوال براى اينست كه يكى از ديگرى مشخّص گردد . هردو در فرقه بودن مشتركاند . ولى يكى كافر است و ديگرى مسلمان .
و يسأل بكم : بوسيله كم سئوال از عدد مىشود . مانند آيه شريفه
« سَلْ بَنِي إِسْرائِيلَ . . . »
استفهام براى توبيخ و تقريع است هرچند ظاهرش براى سئوال از عدد است . « آية » تميز كم است و من زائده شده