تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — صفحة 62

مساهمون:

ص٦٢
آوردند براى اينست كه بر وفق كلام صابئين باشد . زيرا آنها نيز با حصر آوردند كه گفتند « ما انتم الّا بشر مثلنا » .
با مردم لنگانه لنگانه شدن خوشتر * اين پند به نشيندى از خواجه غزنانه
در اينجا بايد توضيح داد كه حواريّين چون فرستاده شده حضرت عيسى بودند و حضرت عيسى رسول خدا بود اينان هم خود را رسول ناميدند و گرنه درواقع رسول خدا نبودند . و كقولك عطف على قوله : اين عبارت عطف است بر قول مصنف كقولك لصاحبك . مصنف گفته بود نفى و الّا در مقامى كه مخاطب انكار داشته باشد به كار مىرود . و مثال شبه را آورد « كقولك لصاحبك و قد رأيت شبها » . اينك مثال براى انّما ميآورد و آنجائى كه مخاطب اندكى انكار دارد و باتوجه انكارش بر طرف مىشود . مانند « انّما هو اخوك » . اين كلام را به كسى ميگوئيم كه منكر برادر بودن خودش با زيد نيست . ولى رفتارش با او برادرانه نيست . و بوسيله اين كلام به او ميگوئيم كه زيد برادر تو است . تو كه منكر برادر بودنت با او نيستى . پس رفتارت با او خوب باشد . در عبارت شارح « ترّققه » يعنى رقيق قرار دادن قلب و مهربان‌كردن . و الاولى بناء : شارح ميگويد اگر مثال « انّما هو اخوك » را براى جائى كه خلاف مقتضاى ظاهر باشد قرار بدهيم بهتر است بدين‌گونه كه غير منكر بمنزله منكر قرار داده شود زيرا مخاطب منكر برادر بودنش با زيد نيست . اما چون با او رفتار خوب ندارد او را بمنزله كسى كه منكر برادر بودن خودش هست قرار ميدهيم . و با حصر انّما با او سخن ميگوئيم .