شاهد بر « انّما يدافع . . . » است كه انّما براى حصر است . و محصور فيه آن كلمهاى است كه در آخر جمله ميآيد كه در اين بيت « انا او مثلى » است . و اگر شاعر « انّما ادافع عن احسابهم » گفته بود محصور فيه « عن احسابهم » ميشد كه آخر شعر بود .
پس شاعر تواناى عرب كه ضمير را بعد از انّما منفصل آورده فقط به قصد فهماندن معنى حصر بوده است و فرق است بين آنكه ضمير « انا » محصور فيه باشد يا « عن احسابهم » . زيرا در صورت اوّل معنى اينطور است كه غير از من كسى نيست كه جلو افتخارات آنها را بگيرد . پس شاعر مدافع بودن را به خودش اختصاص داده . ولى در صورت دوّم معنى چنين است : كه دفاع من فقط از افتخارات ايشان است . و من از افتخارات غير آنها دفاع نمىكنم . و افتخارات آنها در اين صورت « مدافع عنه » ميگردد و شاعر « مدافع عنه » را به خودش اختصاص داده و درست اين خلاف غرض شاعر است .
و لا يجوز ان يقال : ممكن است در اين بيت ايراد كرد كه « انا » بخاطر ضرورت شعرى مؤخر شده ، نه بخاطر فهماندن معنى حصر .
شارح جواب ميدهد كه ضرورتى نبوده . زيرا شاعر ميتوانسته چنين بگويد : « انّما ادافع عن احسابهم انا » يعنى بجاى مغايب متكلم بيآورد و « انا » را هم تأكيد براى فعل متكلم قرار بدهد . وزن و قافيه شعر هم درست ميشد . پس اينكه اين گونه آورده غرضش فهماندن معنى حصر بوده است .
و ليست ما موصولة اسم انّ : اين عبارت جواب از سئوال مقّدر است .
گويا كسى ميگويد : در اين شعر « انّما » براى معنى حصر نيست .
آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — صفحة 50
مساهمون: احمد امين شيرازى
ص٥٠