2 - مخاطب را ردّ مينمائيم .
و منها النفى و الاستثناء : يكى از راههاى قصر ، نفى و استثناء است و مصنف براى افراد و قلب مثال آورده .
و منها انّما : اين عبارت ايرادى است از شارح به كلام مصنف .
شارح ميگويد شيخ عبد القاهر كه استاد فنّ است گفته انما و لاء عاطفه در قصر قلب به كار برده ميشوند . در صورتى كه مصنّف گفت در هر سه حصر ، استعمال ميگردند . ولى بايد گفت كلام شيخ توجه به اغلب و اكثر دارد . نه بعنوان قاعده كليّه . و اگر اينطور شود با عبارات مصنّف قابل جمع است .
و اشار الى سبب افادة : در اينكه آيا انّما مفيد معنى حصر هست يا نه خلاف است . به همين جهت مصنف درصدد اثبات اين مطلب با دليل برآمده و ميگويد به سه دليل انّما متضمّن معنى ما و الّا است . آن سه دليل بعدا بيان مىشود . ولى بايد دانست اينكه ميگويد متضمن نفى و الّا است به اين جهت است كه بمعنى نفى و الّا نيست بلكه اين معنى را ضمنا دارا است . بنابراين نفى و الّا و انّما دو كلام مترادف نيستند . بلكه موارد استعمال آنها در جملات فرق مىكند . به اين نكته نيز شيخ عبد القاهر اشاره نموده است .
و لمّا اختلفوا فى . . . : گفته شد انّما متضمن معنى نفى و الّا است و به همين جهت حصر را مىفهماند به سه دليل : 1 - مفسرين در تفسير
« إِنَّما حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ » *
گفتهاند معنى آيهء « ما حرم عليكم الا الميتة » است . پس انّما تفسير به نفى و الّا شد و گفتهاند لفظ « ميتة » با سه اعراب قرائت شده : 1 - « حرّم » به صورت فعل مجهول با رفع ميتة .