تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — صفحة 130

مساهمون:

ص١٣٠
راهنماى قافله كه جلوتر از ديگران براى تعيين محل ميرود . « مرساة » اسم آلت است بمعنى لنگرگاه كشتى است و آن آهنى است كه در آب مىاندازند و وصل بكشتى است تا كشتى در يك‌جا توقف نمايد . « نزاولها » بمعنى ادامه دادن جنگ . « يرديه » بمعنى واقع شدن در هلاكت است . و اين در صورتى است كه بفتح راء و تشديد دال باشد و اگر به سكون راء و كسر دال باشد بمعنى يهلك است . و هذا مثال : اين عبارت جواب از سئوال مقدّر است . گويا كسى ميگويد بحث مصنف در اين تقسيم مربوط به دو جمله‌اى بود كه محلى از اعراب نداشته باشند . در صورتى كه مثالش اينطور نيست زيرا دو جمله ارسو . و نزاولها . مقول قول قال هستند . و هردو در محل نصب‌اند و مفعول ، شارح جواب ميدهد كه اين مثال فقط براى آنست كه دو جمله يكى خبرى و ديگرى انشائى باشد با صرف‌نظر از اينكه محلى از اعراب داشته باشند يا نه . خلاصه كمال انقطاع در جائى است كه سه شرط را دارا باشد : اول آنكه عطف بواو باشد دوم آنكه دو جمله محلى از اعراب نداشته باشد سوم آنكه فصل موجب خلاف مراد نباشد . او لاختلافهما : دومين مورد فصل آن بود كه دو جمله لفظا هردو خبرى يا انشائى باشند ولى معنا يكى انشائى و ديگرى اخبارى . مانند مات فلان رحمه اللّه . جمله مات و رحمه اللّه . هردو لفظا اخباريند . ولى در معنى رحمه اللّه انشاء است زيرا دعاء است و عكس اين مثال جائى است كه دو جمله لفظا انشائى باشند و معنا يكى انشائى و ديگرى اخبارى مانند
« أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ
اتق الله ايها العبد » معنى