تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آئين بلاغت ( شرح مختصر المعانى ) ( فارسى ) — صفحة 103

مساهمون:

ص١٠٣
را بطريقى درست كرد و آن طريق باينست كه تعجيز باعتبار مأتى به نباشد بلكه باعتبار مأتى منه باشد . منظور از « مأتى به » خود قرآن است . و منظور از « مأتىّ منه » مثل قرآن است ، و معنى آيه اينطور مىشود كه آنها مىتوانند سوره‌اى از خود قرآن را بيآورند ولى نمىتوانند از مثل قرآن فراهم كنند . پس تعجيز از خود قرآن نيست بلكه تعجيز از مثل است و مىفهماند كه قرآن مثل ندارد بنابراين تركيب چهارم هم صحيح است . قلنا احتمال عقلى : جواب شارح باينست كه اين يك احتمال عقلى است يعنى ذوق انسان اين معنى را نمىفهمد فقط بايد با فشار عقل از الفاظ بيرون آورد و بعلاوه بلغاء اين گونه جمله‌ها را براى اين معانى به كار نمىگيرند . و لبعضهم هنا كلام طويل : در تركيب و معنى اين آيه شريفه
« فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ »
بعضى از علماء در حواشى كشاف زمخشرى مطالبى گفته‌اند كه شرح آنها به طول مىانجامد و مفيد فايده هم نيست لذا شارح هم صرف‌نظر كرده . و التّسخير : يكى از معانى مجازى صيغه امر « تسخير » است . بمعنى مسخّر گردانيدن مانند
« كُونُوا قِرَدَةً خاسِئِينَ » *
. يعنى بوزينه‌هاى بىارزشى باشيد . اگر امر بمعنى واقعى خودش باشد چنين معنى ميدهد كه متكلم از آنها خواسته كه ميمون شوند ولى روشن است كه آنها چنين قدرتى ندارند كه بتوانند ميمون شوند بلكه معنى مجازى دارد . معنى مجازى يعنى تسخير . و تسخير به اين معنى است كه تا فرمود ميمون باشيد آنها مسخ ميشوند و به صورت ميمون ميشوند .