و اين حذف قياسى است .
2 - هرگاه مفعول به واسطه متشكل از « أنّ » و دو معمول آن باشد كه تاويل به مصدر مىروند ، مانند آيه شريفه :
وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ
« البقرة / 25 »
كه فعل « بشّر » لازم بوده و با حرف جر باء متعدى مىشود كه به واسطه حذف آن متعدى بنفسه شده است و محل « أنّ » و دو معمول آن را نصب داده است .
3 - هرگاه مفعول به واسطه متشكل از « كي » مصدريه و فعل منصوب آن باشد كه تاويل به مصدر مىروند . مانند : « جئت كي تكرمني » كه فعل « جئت » لازم بوده و با حرف لام در اين صورت متعدى مىشود بنابراين به واسطه حرف جر لام در محل « كي تكرمني » عمل نصب مىكند لكن چون اين حرف جر ساقط شده است ، خود فعل « جئت » متعدى گرديده و در محل آن عمل مىكند .
قابل ذكر است كه علماى نحو ، اين قسم سوم قياسى را ذكر نكردهاند با آنكه خود آنان در مثال « جئت كي تكرمني » مىگويند لام در تقدير است يعنى حذف شده و آن فعل متعدى به نفس گرديده است . بنابراين آنان در اين مورد نيز تعديه فعل به واسطه حذف حرف جر را قياسى مىدانند ، زيرا اين مثال را به عنوان نمونه ذكر مىكنند كه از مثالهاى صناعى نحو بوده و سماعى نمىباشد ، ولى با اين وجود آن را از موارد قياسى به حساب نياوردهاند ، البته در يك صورت اين مثال ، شاهد براى بحث نمىشود و آن وقتى است كه خود « كي » حرف جاره تعليليه به معناى لام علت فرض شود كه در اين صورت چون خود آن به معناى لام است ، تقدير لام قبل از آن صحيح نيست بنابراين ، در اين صورت اين مثال ، شاهد بحث نمىشود و نصب فعل مضارع بعد از آن به واسطه « أن » مقدّر است .
و لا يحذف : بايد دانست كه تنها يك حرف جر قبل از « كي » در صورت مصدريه بودن آن در تقدير گرفته مىشود و آن حرف جر لام است زيرا تنها حرف جرى كه داخل بر « كي » مصدريه مىشود ، لام است به خلاف دو كلمه ديگر نظير « كي » كه « أن و أنّ » است كه مىتوان حروف جر ديگرى قبل از آن دو در تقدير گرفت