الامور التي يتعدّى بها الفعل القاصر
متن و هي سبعة .
أحدها : همزة « أفعل » نحو :
أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ
« الأحقاف / 20 » .
شرح آخرين قاعدهاى كه در باب چهارم از آن بحث و تحقيق مىشود ، درباره عوامل و امورى است كه باعث متعدى شدن فعل لازم مىباشد كه آن عوامل هفت امر هستند :
أحدها : همزهء باب « إفعال » است ، قابل ذكر است كه خود باب إفعال موجب تعديه فعل لازم است لكن چون فرق مواد تشكيلدهنده فعل لازم « فعل » با « أفعل » در همزه است ، لذا علما مىگويند همزه باب إفعال موجب تعديه آن فعل است ، مانند آيه شريفه :
أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ
« الأحقاف / 20 » .
شاهد : در تعديه « ذهب » به واسطه بردن به باب إفعال مىباشد لذا « طيّبات » مفعول آن است . بايد دانست كه اصل در تعديه به وسيله باب إفعال ، تعديه فعل لازم است كه آن را يك مفعولى مىكند ولى گاهى اين باب ، فعل متعدى به يك مفعول را ، تبديل به فعل متعدى به دو مفعول مىكند ، مانند : « لبس زيد ثوبا » كه توسط باب إفعال متعدى به دو مفعول مىگردد : « ألبست زيدا ثوبا » ، و بايد توجه داشت كه اين باب هيچ فعل دو مفعولى را متعدى به سه مفعول نمىكند مگر دو فعل « راى و علم » چنان كه ابن مالك نيز مىگويد :
إلى ثلاثة راى و علما * عدوّا إذا صارا أرى و أعلما