روابط الجملة بما هي خبر عنه
متن و هي عشرة :
أحدها : الضمير و هو الأصل ، و لهذا يربط به مذكورا . . .
شرح يكى از احكام و مسائل مهمى كه در زبان عرب بسيار با اهمّيّت بوده و داراى كاربرد بسيار زياد است كه به همين لحاظ در اين باب از آن بحث مىشود ، حكم روابط و اقسام مختلف رابط جملهء خبر به مبتدا مىباشد ، چه آن مبتدا در جمله مبتدا و خبر منسوخ مثل « كان زيد يقوم » باشد و چه نباشد مثل « زيد يقوم » .
بايد دانست كه روابطى كه جمله خبر را به مبتدا در جمله اسميه غيرمنسوخ و به اسم در جمله منسوخ ربط مىدهند ده صورت دارند :
أحدها : ضمير است كه اصل در رابط بين خبر و مبتدا مىباشد و اصالت خود را نيز از كثرت رابط بودن آن در جمله خبر به دست آورده است ، و چون اصول در هرباب داراى خصوصيات خاصى است كه ديگر افراد آن باب ندارند به همين جهت ضمير رابط هم مىتواند ذكر شود ، مانند : « زيد ضربته » كه ضمير هاء ، رابط جمله خبر به مبتداست كه مذكور مىباشد ، و هم مىتواند مقدّر و محذوف باشد ، مانند : « السمن منوان بدرهم » كه ضمير محذوف « منه » در جمله خبر كه « منوان بدرهم » است رابط بين اين جمله خبر با مبتدا « السمن » مىباشد . و تقدير اين جمله اين گونه است : « السمن منوان منه بدرهم » قابل ذكر است كه « منه » متعلق به محذوف بوده و صفت براى « منوان » مىباشد .
الثاني : اسم اشاره ، ديگر رابط بين جمله خبر با مبتداست ، مانند آيه شريفه :
وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها أُولئِكَ أَصْحابُ النَّارِ
« الأعراف / 36 »