« لا »
متن « لا » على ثلاثة أوجه : الأوّل : أن تكون نافية و هذه على خمسة أوجه : أن تكون عاملة عمل « إنّ » . . .
شرح اوّلين كلمهء مركبهاى كه در اين كتاب در بحث از كلماتى كه با لام شروع مىشود مطرح مىگردد ، « لا » مىباشد ، اين كلمه حرف است و داراى سه قسم مىباشد :
1 - نافيه كه دلالت بر نفى مابعد مىكند كه اين خود داراى پنج وجه است :
أحدها : « لا » نفى جنس كه عامل بوده و عمل آن همانند عمل « إنّ » كه نصب اسم و رفع خبر است مىباشد و اين عمل وقتى است كه اراده گرديده شود نفى وقوع خبر براى جنس اسم آن به واسطه « لا » به طور قطعى و صريح بدون اين كه احتمال ديگرى در عبارت داده شود ، مانندك « لا إله موجود إلّا اللّه » به خلاف : « لا رجل في الدار » كه دو احتمال دارد : الف : اصلا مردى در خانه نباشد ، كه همان معناى « لا » نفى جنس است . ب : يك نفر مرد در خانه نباشد هرچند ممكن است دو مرد و بيشتر در خانه باشد . شايان ذكر است در آن هنگام كه « لا » دلالت بر نفى تنصيصى و صريح وقوع خبر براى جنس اسم مىكند ، آن را لام تبرئه نيز مىگويند ، چون جنس اسم را از داشتن خبر مبرّا و منزه مىكند .
بايد دانست كه نصب اسم « لا » لفظى يا محلى است ، و آنگاه لفظى و ظاهر مىشود كه خود آن اسم عامل باشد و فرق نمىكند كه آن اسم ، خافض و جار باشد