« وا »
متن « وا » على وجهين : أحدهما : أن تكون حرف نداء مختصا بباب الندبة و . . .
شرح تنها كلمه مركبهاى كه مبدّو به حرف واو است و در علم نحو از آن بحث مىشود « وا » مىباشد كه اين كلمه بر دو نوع است :
1 - حرف ندا كه فقط در باب ندبه از آن استفاده مىشود و لذا ابن مالك مىگويد :
و الهمز للدانى و « وا » لمن ندب * أو « يا » و غير و الذى للبس اجتنب
مانند قول رباب بنت امرى القيس همسر امام حسين عليه السّلام در سوگ ايشان در آن هنگام كه در مجلس يزيد ، سر مبارك امام عليه السّلام را به دامن گرفتند :
« وا حسينا فلا نسيت حسينا * أقصدته أسنّة الأعداء » « 1 »
غادروه بكربلاء صريعا * لا سقى اللّه جانبى كربلاء
شاهد : در استعمال « وا » حرف ندائيه در ندبه است .
معناى شعر : « واى حسين ، پس فراموش نكردهام حسين را كه نشانه گرفته بودند او را نوك نيزههاى دشمنان » .
و أجاز بعضهم : بعضى از نحويون اجازه دادهاند كه « وا » در نداى حقيقى و غير ندبه نيز استعمال شود ، مانند : « وا زيد » .
2 - اسم فعل مضارع متكلم وحده به معناى « أعجب » كه گاهى به صورت « واها » نيز استعمال مىشود ، مانند قول أمير المؤمنين عليه السّلام در رثاى حضرت فاطمهء زهرا عليها السّلام بعد از دفن ايشان :
هامش
( 1 ) - أدب الطف : 1 / 61 .