« مع »
متن اسم بدليل التنوين في قول حسان :
« يا ربّ فاجمعنا معا و نبيّنا * في جنّة تنبى عيون الحسّد » « 1 »
شرح يكى از كلمات مركبهاى كه با حرف ميم شروع مىشود كلمه « مع » است و اين كلمه به دو دليل اسم است :
1 - قبول تنوين مىكند به خلاف حرف و فعل كه شأنيت قبول تنوين را ندارند و دليل منوّن بودن « مع » قول حسان در مدح پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است ، كه اين ، دليل بر اسميت آن است .
تركيب شعر : « يا » حرف ندا « ربّ » مناداى مضاف به ياء متكلم كه حذف شده و كسره باء دليل بر آن است . فاء براى تفريع از مطالبى است كه در اشعار قبل آمده است و « اجمعنا » فعل امر مخاطب مفرد و « في جنة » متعلق به « اجمعنا » و جمله بعد صفت « جنة » و « عيون » مفعول « تنبى » و فاعل آن ضمير مؤنث « هي » مستتر كه عود به « جنة » مىكند و « الحسّد » جمع « حاسد » و مضاف اليه براى « عيون » كه جمع « عين » است مىباشد .
معناى شعر : « اى پروردگارم ما را با پيامبرمان همراه و مصاحب كن در جنتى كه دفع - و كور - مىكند چشمان حسودان را » .
2 - حرف جر بر آن داخل شده و قبول اعراب جر مىكند و مىدانيم كه قبول
هامش
( 1 ) - ديوان حسان بن ثابت : 209 .