يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ
( البقرة / 4 ) .
و
ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ
( ص / 75 ) .
الف « ما » باقى است زيرا « ما » در هردو آيهء شريفه غير استفهامى است و هر دو « ما » موصوله مىباشد . بنابراين همانطور كه الف « ما » در حالت اخبارى به جهت فرق حذف نمىشود ، به همين جهت در حالت استفهامى حذف مىگردد .
أمّا قراءة عكرمة : عكرمة بن عبد اللّه كه غلام ابن عباس است و عيسى بن عمر ثقفى از شاگردان ابن عمرو بن العلاء استاد خليل بن احمد آيهء شريفه :
عَمَّ يَتَساءَلُونَ
( النباء / 1 ) .
را با ذكر الف « ما » استفهاميه قراءت كردهاند كه اين قراءت بسيار نادر و خلاف قاعده است و قراءت قراء سبعه به حذف الف مىباشد .
و إذا ركّبت : هرگاه « ما » استفهاميه با كلمه « ذا » تركيب شد و حروف جر بر آن قرار گرفت الف آن حذف نمىشود زيرا الف در وسط كلمه مركبه قرار گرفته و از اواسط كلمه هيچگاه حرفى حذف نمىشود .