« بل »
متن « بل » حرف إضراب ، فإن تلاها جملة كان معنى الإضراب إمّا الإبطال نحو . . .
شرح يكى از كلمات مركّبهاى كه حرف اوّل آن باء است ، « بل » مىباشد . و آن حرف اضراب است يعنى حرفى است كه در عبارات قرار مىگيرد و بيان مىكند كه جملهء قبل از ديد متكلّم ناديده انگاشته شده است .
و حرف « بل » با اين معناى خود ، به دو صورت استعمال مىشود :
1 - بعد از آن جمله باشد ، كه در اين موقع حرف ابتدائيه مىباشد و معناى اضراب آن به دوگونه است :
الف : اضراب ابطالى : يعنى متكلّم ناديده مىگيرد كلام سابق را و گذشته از اين ، آن را نيز باطل مىداند . مانند اين آيهء شريفه كه در مقام ردّ اعتقاد كفّار است كه قائل بودند ملائكه فرزندان خداوند هستند :
وَ قالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً سُبْحانَهُ ، بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ
« الأنبياء / 26 »
شاهد : در داشتن « بل » معناى اضراب ابطالى و وقوع جمله ، بعد از آن است ، به همين علّت در تفسير آيه ، مبتدأ در تقدير گرفته مىشود : « أي هم عباد مكرمون » .
بنابراين « بل » در آيه ، اتخاذكردن خداوند فرزندانى را - ملائكه - باطل كرده و آنها را بندگان مورد اكرام خداوند معرفى مىكند .
و مانند اين آيهء شريفه كه در مقام ابطال و ردّ گفتار كفّار كه شايع كرده بودند