« كي »
متن « كي » على ثلاثة أوجه : أحدها : أن تكون اسما مختصرا من « كيف » . . .
شرح يكى از كلمات مركّبهاى كه با حرف كاف شروع مىشود : « كي » مىباشد ، اين كلمه داراى سه وجه است :
أحدها : « كي » اسميه كه در اصل « كيف » بود و هماكنون مختصر آن به حذف فاء است ، در اين صورت ، اين كلمه اسم بوده و مبنى مىباشد و تمامى خصوصيات « كيف » را داراست ، مانند قول شاعر در تحريك قوم خود به جنگ و خونخواهى كشتهشدگان :
« كي تجنحون إلى سلم و ما ثئرت * قتلاكم ، و لظى الهيجاء تضطرم » « 1 »
شاهد : اين است كه شاعر از « كي » در شعر ، ارادهء « كيف » استفهاميه كرده و به جهت اختصار ، لام الفعل كه فاء مىباشد حذف كرده است .
معناى شعر : « چگونه روى مىآوريد به سوى صلح در حالى كه طلب گرديده نشده خونهاى كشتهشدگان و حال آنكه آتش جنگ شعلهور است » .
الثّانى : « كي » حرفيه جاره كه همانند لام تعليل در معنا و عمل مىباشد .
بايد دانست كه موضع استعمال اين قسم در سه مورد است :
هامش
( 1 ) - شرح أبيات مغني اللبيب : 4 / 148 ، شرح شواهد المغني : 1 / 507 ، شرح الاشموني : 3 / 279 ، اللباب : 152 ، موسوعة النحو : 557 ، همع الهوامع : 1 / 214 .