« كلا و كلتا »
متن « كلا و كلتا » مفردان لفظا ، مثنّيان معنى ، مضافان أبدا لفظا و معنى إلى كلمة واحدة معرفة دالة على اثنين . . .
شرح دو كلمهء مركّبى كه با حرف كاف شروع مىشوند « كلا و كلتا » هستند ، اين دو كلمه لفظا مفرد هستند لكن معنا تثنيه مىباشند و همواره لفظا و معنا مضاف به يك كلمهء معرفه كه دلالت بر تثنيه مىكند ، مىباشند و فرقى نمىكند آن مضافاليه حقيقتا و اختصاصا دلالت بر تثنيه كند ، مثل اسم ظاهر مثنى و ضمير تثنيه ، مانند قول خداوند متعال :
كِلْتَا الْجَنَّتَيْنِ
« الكهف / 33 »
و قول حسان بن ثابت :
« لساني و سيفي صارمان كلاهما * و يبلغ ما لا يبلغ السيف مذودي » « 1 »
معناى شعر : « زبانم و شمشيرم برنده هستند هر دوى آنها ، و مىرسد به چيزى كه نمىرسد شمشير به آن چيز ، زبانم » ، يعنى زبانم تأثير بيشترى دارد .
تركيب شعر : « صارمان » خبر بر « لساني و سيفي » است و « مذود » به معناى زبان فاعل « يبلغ » و مضاف به ياء متكلم مىباشد و « ما » موصول در محل نصب مفعول « يبلغ » است و جملهء « ما لا يبلغ السيف » صله آن است .
هامش
( 1 ) - ديوان حسان بن ثابت : 132 .