اعداد يكان به اضافه يكى از اعداد دهگان از بيست به بالا است زيرا الفاظ اين اعداد با حرف عطف بر هم عطف مىشوند و تمييز آنها مفرد و منصوب است ، مانند : « أحد و عشرون درهما » .
3 - سوّمين فرق بين « كذا » كنايه از عدد و « كأيّن » اين است كه غالبا « كذا » به صورت معطوفعليه استعمال مىشود يعنى يك « كذا » ديگر بر آن عطف مىگردد .
و قليلا به صورت مفرد « كذا » و مكرر بدون عطف « كذا كذا » استعمال مىگردد ، مانند اين قول شاعر كه درباره اميدوار بودن به گشايش مشكلات است :
« عد النفس نعمى بعد بؤساك ذاكرا * كذا و كذا لطفا به نسي الجهد » « 1 »
شاهد : استعمال عطفى « كذا » است .
معناى شعر : « وعده بده نفس را به نعمت و خوشى بعد سختى خود درحالى كه يادآورنده هستى فلان و فلان مقدار لطف و رحمت خداوند را كه بهوسيله اين لطف فراموش مىشود آن مشقت » .
تركيب شعر : « عد » فعل امر « النفس » مفعول اوّل و « نعمى » مفعول دوّم « بوس » مضاف به ضمير مخاطب و « ذكرا » حال از ضمير فاعلى در « عد » ، « كذا » محلا منصوب مفعول « ذكرا » و « كذا » دوم عطف بر آن است و « لطفا » تمييز و جمله بعد صفت براى « لطفا » يا « ذكرا » است .
هامش
( 1 ) - شرح أبيات مغني اللبيب : 4 / 169 ، شرح شواهد المغني : 2 / 514 ، معجم النحو : 282 ، شرح الاشموني : 4 / 86 ، التصريح على التوضيح : 2 / 281 .