« حرف القاف »
« قد »
متن « قد » على وجهين : حرفية و ستأتي و اسمية ، و هي على وجهين : اسم فعل و سيأتي و اسم مرادف « حسب » .
شرح يكى از حروف معجم و الفبايى كه درباره كلمات مبدوّ به آن در علم نحو بحث مىشود ، حرف قاف است . اين حرف ، كلمه مفرده « قاف مفرده » ندارد بلكه تنها دو كلمهء مركّبه است كه با حرف قاف شروع مىشوند و در علم نحو از آن بحث مىشود و آن دو عبارتند از : « قد » و « قطّ » و چون « قد » حرف دوّم آن در مجموعهء الفبا مقدّم از حرف دوّم « قط » است به همين جهت بحث از آن مقدّم مىشود .
بايد دانست كه « قد » داراى دو نوع است : 1 - حرف ؛ 2 - اسم ، و « قد » اسميه بر دو قسم است :
الف : اسم به معناى « حسب » كه به معناى كفايت است و اين قسم از « قد » اسميه به دو صورت استعمال مىشود : 1 - به صورت مبنى كه غالب استعمال اين قسم اينچنين است و علّت بناى آن شباهت لفظى آن به « قد » حرفيه ، و شباهت وضعى با بسيارى از حروف مانند ، « فى » و « من » مىباشد . بنابراين در اين قسم در هنگام استعمال گفته مىشود : « قد زيد درهم » به سكون دال « قد » زيرا اصل در مبنيات سكون است و اگر مضافاليه آن ياء متكلم بود كه در اين صورت به جهت مناسبت ياء ، بايد به دال « قد » كسره داده شود لكن بهجهت حرص و عنايت به اينكه دال آن مطابق اصل در مبنيات ، ساكن باشد ، نون وقايه به آن اضافه مىشود تا