السّادس : ششمين معناى « في » ترادف و هممعنايى با كلمه « إلى » مىباشد و علامت صحت آن حلول « إلى » در محل آن است بدون اينكه تغييرى در معناى عبارت حاصل شود ، مانند قول خداوند متعال درباره حال انسانهاى گذشته در وقتى كه معجزهء انبياء را مىديدند :
جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَرَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فِي أَفْواهِهِمْ وَ قالُوا إِنَّا كَفَرْنا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ
« إبراهيم / 9 »
شاهد : در معناى « إلى » داشتن « في » در آيه است زيرا فعل « ردّوا » با « إلى » متعدّى مىشود .
معناى آيه : « رسولان آنان مىآورد آنان را معجزات ، و آنان از تعجب دستهايشان را به طرف دهان مىبردند لكن بعد از آن مىگفتند ما به آنچه شما آوردهايد كافر هستيم » .
السّابع : هفتمين معناى « في » ترادف و هممعنى با « من » است بطورى كه مىتوان به جاى آن كلمه « من » را در عبارت قرار داد و تغييرى در معناى كلام حاصل نگردد و بعضى از علما براى اين معنا مثال به اين آيه شريفه زدهاند :
وَ يَوْمَ نَبْعَثُ فِي كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً
« النحل / 89 »
شاهد : داشتن « في » معناى « من » در آيه است زيرا فعل « نبعث » با « من » متعدّى مىشود و بعضى از نحويين مثل سيوطى « 1 » براى اثبات اين مطلب به آيه شريفه زير استدلال كردهاند كه « نبعث » با « من » متعدّى مىشود و شأن نزول هردو نيز يكى است بنابراين « فى » معناى « من » را دارد :
يَوْمَ نَبْعَثُ مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ شَهِيداً
« النحل / 84 »
الثّامن : هشتمين معناى « في » مقايسه و قياسكردن دو شيء باهم است كه فاء به اين معنا واقع مىشود بين شىء مفضول و مرجوح كه قبل از فاء ذكر شده و شىء راجح و فاضل كه بعد از آن ذكر مىشود و برترى مجرور بر شىء قبل را بيان
هامش
( 1 ) - الاتقان في علوم القرآن : 2 / 250 .