تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و شرح مغني الأديب ( فارسى ) — صفحة 258

مساهمون:

ص٢٥٨
شاهد : وقوع ترتيب معنوى بين معطوف و معطوف‌عليه در واقع است زيرا همواره وقوع جواب مثل « أجبت عنه » بعد از وقوع مجاب‌عنه مثل « هجوت » مىباشد . تركيب شعر : « هجوت » فعل و فاعل ، و « محمدا » مفعول آن ، فاء عاطفه و « أجبت » فعل و فاعل و « عنه » متعلّق به آن و كلّ جمله عطف بر جملهء قبل و « عند اللّه » خبر مقدّم و « الجزاء » مبتداى مؤخّر و « في ذاك » متعلّق به « الجزاء » . معناى شعر : « هجو و توهين كردى پيامبر را و جواب دادم از آن هجو ، و نزد خداوند در اين جواب پاداش است » . 2 - ذكرى : عبارت است از اينكه تنها وقوع ذكر لفظ معطوف بعد از ذكر معطوف‌عليه است و در واقع اين دو يكى بوده و معطوف عبارت تفصيلى جمله معطوف‌عليه مجمل مىباشد و هيچگونه تعقّب واقعى خارج و عالم وجود بين معطوف و معطوف‌عليه به‌خلاف ترتيب معنوى نمىباشد ، مانند قول خداوند متعال خطاب به پيامبر در هنگامى كه اهل كتاب از او مىخواستند كه بر آنان كتاب آسمانى نازل كند :
يَسْئَلُكَ أَهْلُ الْكِتابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتاباً مِنَ السَّماءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسى أَكْبَرَ مِنْ ذلِكَ فَقالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً
« النساء / 153 » شاهد : وجود ترتيب ذكرى بين معطوف و معطوف‌عليه فاء دوّم مىباشد بطورىكه معطوف « قالوا أرنا اللّه جهرة » عبارت تفصيلى و توضيحى جمله معطوف عليه مجمل « قد سألوا موسى أكبر من ذلك » است . معناى آيه : « پس محققا درخواست كردند از حضرت موسى چيزى را كه بسيار بزرگتر از اين نزول كتاب آسمانى بود و آن‌چيز بزرگتر اين بود كه مىگفتند به حضرت موسى ، خدا را به ما آشكار بنما » . و الثّانى : دومين خصوصيت معنوى فاء عاطفه ، تعقيب و اتصال و در اوّلين وقت ممكن واقع شدن حكم معطوف بعد از وقوع حكم معطوف‌عليه است به خلاف « ثمّ » كه براى ترتيب انفصالى است :