« حرف العين »
« عدا »
متن « عدا » مثل « خلا » فيما ذكرنا من القسمين ، و في حكمها مع « ما » و الخلاف في ذلك .
شرح يكى از حروفى كه پيرامون كلمات مبدوّ به آن در علم نحو بحث مىشود ، حرف عين است ، لكن چون عين مفرده ، كلمه نمىباشد و تنها جزء حروف مبانى كلمات است ، در مباحث علم نحو مطرح نمىگردد و كلمات مركبّهاى كه با حروف عين شروع مىشود و داراى مباحث نحوى هستند ، هشت كلمه است كه عبارتند از :
« عدا ، عسى ، عل ، علّ ، على ، عن ، عند و عوض » .
بايد توجه داشت علّت تقدّم و تأخر بحث در اين كلمات ، ترتيب حرف دوّم اين كلمات در مجموعه حروف الفبا مىباشد و اگر در حرف دوّم نيز مشابه هم بودند ، آن كلمهاى كه دو حرفى است مقدّم مىشود بنابراين علّت تقديم بحث « عل » بر « علّ » و « على » و علّت تقديم بحث « عن » بر « عند » دو حرفى بودن در مقابل سه حرفى بودن اين كلمات است ، و اگر كلماتى سه حرفى بودند و در حرف دوّم نيز مشابه هم بودند ، ملاحظه مرتبهء حرف سوم مىشود به همين جهت بحث « علّ » مقدّم از بحث « على » است .
يكى از كلمات مركّبهاى كه با حرف عين شروع مىشود ، « عدا » است اين كلمه همانند « خلا » در تمامى خصوصيات آن است ، بنابراين كلمهء « عدا » داراى دو قسم است :