« حرف الراء »
« ربّ »
متن « ربّ » حرف جر خلافا للكوفيين في دعوى اسميته و قولهم : إنّه اخبر عنه في قول ثابت بن قطنة . . .
شرح يكى از كلمات مركّبهاى كه با حرف راء شروع مىشود « ربّ » است و اين كلمه تنها كلمهاى است كه در بحث كلمات مبدوّبه راء ، مورد تحقيق نحوى در كتب نحو مىباشد ، مانند « خلا » در بحث حرف خاء كه تنها كلمهاى است كه در اين حرف مورد بحث مىباشد .
اين كلمه حرف جر مىباشد ، يعنى نوع آن حرف و صنف آن حرف جاره است ، بنابراين اين كلمه مانند حروف ديگر جر ، عامل بوده و نوع عمل آن جر است ، معمول آن اسم مىباشد . ابن مالك در بيان حروف جاره مىگويد :
هاك حروف الجر و هي من ، إلى * حتّى ، خلا ، حاشا ، عدا ، في ، عن ، على
مذ ، منذ ، ربّ ، اللام ، كي ، واو و تا * و الكاف و الباء ، لعلّ و متى
لكن نحويين كوفه قائل به اسميت آن بوده و براى اثبات ادعاى خود استدلال كردهاند به اينكه گاهى « ربّ » در كلام مبتدأ واقع مىشود ، همانطور كه خبر داده شده از « ربّ » و مخبرعنه يعنى مبتدأ واقع شده است در شعر ثابت بن قطنه « 1 » از شعراى قرن اوّل اسلام در رثاء يزيد بن مهلب كه يزيد بن عبد الملك را از فرماندارى
هامش
( 1 ) - اسم شاعر ثابت بن كعب است ، ولى چون در جنگ تيرى به چشم او خورده بود به طورى كه آن را بيرون آوردند - به جاى آن پنبه قرار دادند ، او ملقّب به ثابت بن قطنه شد .