معناى شعر در فرض دوّم از روايت دوّم : « آگاه باش كه مىبينى تو مكان ستارهء سهيل را در حالى كه نورافشانى مىكند . . . » .
معناى فرض دوّم با معناى شعر به روايت اوّل يكى است تنها فرق در اعراب لفظى نصب « حيث » در اوّل و اعرابى محلى و داشتن آن در فرض دوّم از روايت دوّم مىباشد .
و إذا اتصلت : و زمانى كه ملحق شود به « حيث » كلمهء « ما » زائدهء كافه ، در اين صورت اوّلا متضمّن معناى شرط مىشود و ثانيا عامل گرديده و دو فعل شرط و جزاء را جزم مىدهد ، مانند قول شاعر :
« حيثما تستقم يقدّر لك الل * ه نجاحا في غابر الأزمان » « 1 »
شاهد : معناى شرطيت « حيثما » و جزم دو فعل « تستقم - يقدّر » به عنوان شرط و جزاء مىباشد .
معناى شعر : « هرزمان كه تو به راه راست آيى ، مقدّر مىكند براى تو خداوند پيروزى را در بقيهء زمانهاى حيات تو » .
و هذا البيت : و اين شعر به جهت اينكه « حيثما » معناى مناسب آن به قرينه « في غابر الأزمان » ظرف زمان است ، دليل مىشود بر اينكه گاهى اصل آن « حيث » براى زمان نيز مىآيد همانطور كه اخفش اين ادعا را كرده است .
هامش
( 1 ) - شرح شواهد المغني : 1 / 391 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 3 / 153 ، شرح الاشموني : 4 / 11 و 2 / 254 ، شرح ابن عقيل : 2 / 368 ، شذور الذهب : 337 ، شرح قطر الندى : 89 ، اللباب : 155 .