آ
متن ( آ ) حرف لنداء البعيد ، و هو مسموع لم يذكره سيبويه و ذكره غيره .
شرح « آ » به مد ، نوع آن حرف ، و صنف آن از حروف نداء ، و قسم آن از حروف نداء بعيد است و استعمال حقيقى « آ » براى نداء بعيد شنيده شده و عرب فصيح آن را مورد استعمال قرار داده است ولى سيبويه آن را در حروف نداء ذكر نكرده كه اين خود كاشف از عدم قبول حرف نداء بودن « آ » از ناحيهء ايشان است زيرا او مىگويد :
« أمّا الاسم غير المندوب فينبّه بخمسة أشياء بيا و أيا و هيا و أى و بالألف » . « 1 »
لكن ديگر نحويين آن را قبول داشته و در صنف حرف نداء ذكر نمودهاند مثل ابن مالك :
و للمنادى النائى أو كالنايى يا * آى و آكذا ايا ثمّ هيا
سيوطى مىگويد : « آى » بالمد و السكون و « آ » بالمد و هما للبعيد و قد حكاهما الكوفيون عن العرب الذى يثقون بعربيتهم و ذكر الأخفش فى كتابه الكبير « آ » و جعلها ابن عصفور فى المقرب للقريب كالهمزه » « 2 » .
هامش
( 1 ) - الكتاب : 1 / 380 .
( 2 ) - همع الهوامع : 1 / 172 .