ذات بارى تعالى را عبادت مىكنند ، و او آنها را مورد ملامت قرار مىدهد .
معناى إفك ، وارونه جلوه دادن و كذب است و « إفكا » مفعول له مقدّم براى « تريدون » و « آلهة » مفعول به مقدّم براى « تريدون » مىباشد و « دون اللّه » صفت براى « آلهة » است ، علامه طبرسى « 1 » « إفكا » را مفعول به و « آلهة » را بدل از آن قرار داده است .
و مثل قول أبى طالب در ذمّ اهل كتاب كه حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله را در كودكى بعد از پيشبينى بحيراء به نبوت ايشان ، مىخواستند به قتل برسانند :
« أتبغون قتلا للنّبي محمّد * خصصتم على شؤم به طول أثام » « 2 »
شاهد در انكار توبيخى بودن همزه در صدر بيت است :
تركيب شعر : « تبغون » از مادهء « بغي » به معناى ميل و طلب است ، و « قتلا » مفعول به و جار و مجرور متعلّق به آن و « محمّد » عطف بيان براى « النّبي » است و « شؤم » به ضمّ شين و سكون همزه به معناى نكبت و « أثام » به معناى انجام اعمال خلاف و حرام است و جار و مجرور متعلق به « خصصتم » است .
معناى شعر : « چرا ميل و اراده كردهايد قتل پيامبر حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله را ، شما اختصاص داريد به نكبت و بدبختى به واسطهء زيادت گناه » .
متن الرّابع : التّقرير و معناه : حملك المخاطب على الإقرار و الاعتراف بأمر قد استقرّ عنده ثبوته أو نفيه ، نحو . . .
شرح چهارمين معناى مجازى همزه ، تقرير است و معناى آن عبارت است از واداركردن شما ، مخاطب خود را به اقرار و اعتراف به شيئيى كه در نزد آن مخاطب ثبوت و انجام ، و يا انتفاء و عدم انجام آن ، مستقر و مسلّم است ، تا اينكه او به وقوع و يا عدم وقوع آن اقرار نمايد .
مانند قول خداوند عزّ و جلّ خطاب به حضرت عيسى عليه السّلام در روز رستاخيز
هامش
( 1 ) - مجمع البيان : 4 / 449 .
( 2 ) - ديوان شيخ الأباطح : 35 .