مىسازند به عقبهاى ايشان به سوى قهقرا . پس پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم درست نشست و اندوه از روى مبارك او ظاهر مىشد . « 1 » پس جبرئيل عليه السّلام آمد و اين آيهء
وَ ما جَعَلْنَا الرُّؤْيَا الَّتِي أَرَيْناكَ إِلَّا فِتْنَةً لِلنَّاسِ وَ الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ فِي الْقُرْآنِ وَ نُخَوِّفُهُمْ فَما يَزِيدُهُمْ إِلَّا طُغْياناً كَبِيراً
را آورد » ؛ يعنى مراد از آن مردم ، كه پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در خواب ديده بوده ، يا مراد از آن درخت ملعون ، بنىاميهاند كه بعد از پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بر بالاى منبر او رفتند و از بدعتها و كفر و ضلالت ايشان مردم بسيار از دين اسلام بيرون آمدند و به قهقرا برگشته ، كافر گشتند و مستحق عقاب ابدى شدند . و اين شجرهء بنى اميه ، ذكورا و اناثا ملعون و مطرودند از ساحت رحمت ايزدى .
( بيان احوال معاويه ، پسر يزيد عليه اللعنه )
و در جواز لعن « 2 » معاويه ، پسر يزيد عليه اللعنة و أشدّ العذاب تأملى هست ؛ چون خود را از خلافت خلع كرد . ظاهرا آن فرع ، از ساير فروع آن شجره ، مستثنا باشد و او را لعن نتوان كرد .
و معنى اين آيه ، بنابراين تفسير ، اين است كه نگردانيديم ما آن خوابى را كه او « 3 » را در خواب به تو نموديم بر بالاى منبر ، مگر به جهت امتحان بندگان خود ، كه ملاحظه كنيم كه از بندگان ما كدام اطاعت ما مىكنند ، چون مسلمانان ، و كدام اطاعت ما نمىكنند ، چون بنى اميه يا اتباع ايشان ، كه اطاعت بنى اميه را اختيار كردهاند . و همچنين نگردانيديم آن درخت ملعون را ، كه بنى اميه باشند ، يا درخت
هامش
( 1 ) . نسخهء د : ظاهر شد .
( 2 ) . نسخه ب ، د ، ه : و در مادهء ملعون بودن .
( 3 ) . نسخهء ج : آن .