مواعظ - قصايد فارسى و عربى - مراثى - رباعيات و . . . ) مشغول مىباشد و با قدر و منزلتى تمام نزد اتابك ابو بكر و پسرش سعد و ديگر بزرگان به زندگى ادامه مىدهد و در سخنورى به چنان شهرتى مىرسد كه « ذكر جميلش در افواه عوام » مىافتد و « صيت سخنش بسيط زمين » را درمىنوردد ، چنان كه خود كرارا در آثارش به اين شهرت عالمگير نظاير ابيات ذيل اشاراتى دارد :
هفت كشور نمىكنند امروز * بىمقالات سعدى انجمنى 2
شنيدهاى كه مقالات سعدى از شيراز * همى برند به عالم چو نافهء ختنى
مگر كه نام خوشت بر دهان من بگذشت * برفت نام من اندر جهان به خوشسخنى 3
سعدى به پاكبازى و رندى مثل نشد * تنها در اين مدينه كه در هر مدينهاى
شعرش چو آب در همه عالم چنان رود * كز فارس مىرود به خراسان سفينهاى 4
آثار باقيمانده از سعدى بهترين گواه بر اين واقعيت است كه او نه تنها شاعر و نويسندهاى است توانا و كمنظير ، بلكه فرزانهاى است كه او در علوم دينى و اخلاق و حكمت عملى و عرفان و سياست و شناخت اجتماع متبحر و صاحبنظر است و استادى او - خصوصا - در اين مىباشد كه قادر است از تمامى اين اطلاعات وسيع و ارزنده در بيان مواعظ و نگارش داستانها و تمثيلهاى آموزنده و سرودن غزليات و مثنويها و قصايد نغز و بديع سود جويد و آنها را به زبانى سادهء شيرين و به شيوهاى سهل و ممتنع كه قابل استفاده براى همگان باشد بيان كند .
معروفترين آثار سعدى كه از زمان او تا روزگار حاضر جزء كتب درسى در مناطق فارسىزبان بوده و به زبانهاى زنده دنيا ترجمه شده گلستان و بوستان است .
گلستان سعدى زيباترين و آموزندهترين اثر منثور فارسى است كه به شيوهاى هنرمندانه آميخته به شعر و توأم با حكايات و تمثيلات جالب در هشت باب نگاشته شده ، بابهاى هشتگانهء اين كتاب مستطاب كه در واقع مصداقى است بر اين بيت شيخ اجل كه :
هر باب از اين كتاب نگارين كه بركنى * همچون بهشتگوئى از آن باب خوشتر است 5
به ترتيب شامل مباحث ذيل است :
در سيرت پادشاهان - در اخلاق درويشان - در فضيلت قناعت - در