ايشان را به امورى كه صلاح ايشان در آنهاست ، و نهى مىفرمايد ايشان را از چيزهائى كه باعث فساد ايشان است ، و عقاب مىكند كسى را كه مخالفت و عصيان او كند و نوازش مىكند كسى را كه فرمان او برد ، همچنين سزاوار آنست كه عاقل نفس خود را تأديب كند در جميع اخلاق و خواهشها و شهوتهاى او ، و بدارد او را بر امرى كه به او نفع مىبخشد . هرچند از آنها كراهت داشته وى را و دشوار باشد و جبر نمايد او را بر اجتناب كردن از امورى كه به او ضرر مىرساند و بايد براى نفس خود ثواب و عقاب مقرر سازد كه چون امر خيرى از او صادر شود خوشحال و مسرور گردد ، و چون امر شرى از او صادر شود دلگير و محزون شود و نفس خود را ملامت نمايد و از جمله چيزهائى كه لازم است بر صاحب عقل تفكر كند در امورى كه بر او وارد مىشود و بعد از تفكر آنچه را موافق حق و صواب داند عمل نمايد و آنچه را خطا داند ، ترك نمايد ، و خود را از آن منع فرمايد و بايد خود را و علم و دانش خود را حقير شمارد ، تا بر او عجب و خودبينى مستولى نشود . بدرستى كه حقتعالى مدح فرموده است اهل عقل را ، و مذمت فرموده است اهل جهل و خودبينى را ، و به عقل هر چيز را ادراك مىتوان نمود . به توفيق الهى و به جهل هلاك مىشوند . مردم معتمدترين چيزها نزد صاحبان عقول آن چيزى است كه عقل ايشان ادراك آن نموده باشد ، و تجربههاى ايشان به آن رسيده باشد و بصيرتهاى ايشان آن را دريافته باشد ، در هنگامى كه ترك خواهشهاى نفسانى كرده باشند و عقل با هواى نفس مخلوط نباشد و صاحب عقل را سزاوار نيست كه آنچه را از عمل خير محافظت تواند نمود و به عمل تواند آورد آن را حقير شمارد و ترك كند . هرگاه قدرت نداشته باشد بر زيادتر از آن ، بلكه آنچه از اعمال خير ميسر و مقدور گردد ، بايد غنيمت شمارد . اين يكى از حربههاى مخفى و
بلوهر و بوذاسف ( به روايت شيخ صدوق وملا محمدباقر مجلسى ) ( فارسى ) — صفحة 90
مساهمون: ابو طالب مير عابدينى
ص٩٠