بررسى نسخههاى خطى و چاپى
1 . نسخهء خطى ملك : كهنترين نسخهء خطى كه در دسترس قرار داشت نسخهء خطى كتابخانهء ملك است . اين نسخه در 123 صفحه به شمارهء ثبت 4187 تحت عنوان بلوهر و بوذاسف از على بن محمد نظام تبريزى ( نظام شنب غازانى شامى ) است كه از فضلا و شعراى نيمهء دوم قرن هشتم بود .
اين نسخه در ذيقعدهء سنهء عشر و ثمان مأه ( 810 هجرى ) به خط محمد بن محمد بن ابى طالب معروف به همام طبيب كتابت شده است . عنوان و نشان شنگرف - 123 برگ 19 س 13 * 3 * 16 ، كاغذ ترمه ، جلد ميشن سياه ضربى است « 1 » .
مؤلف نسخهء پارسى اين كتاب را در كتابخانهء پادشاهى سلطان احمد بن سلطان اويس جلايرى « 2 » ديده است . وى پس از مطالعه به تلخيص آن همت گماشته است و مىگويد : به مطالعهء كتاب بلوهر و بيوذسف مشرف گشتم . چند روز استفاده كرده ، خلوتى ساختم و چون عاشقى كه انتهاز فرصت وصال معشوق نمايد به مطالعهء آن پرداختم تا عرايس مقاصد آن بر ديدهء جان چهره گشودند و دلبران رعناى معانى كه تتقنشينان خدور الفاظ بودند ، به شيوهء غنج و دلال دلم را ربودند .
گفتم ببينمش مگر آن درد اشتياق * ساكن شود بديدم و مشتاقتر شدم
كتابى ديدم گنجينهء حكم و آداب و سكينهء قلوب اولو الالباب ، تمثيلات آن به قوهء اظهار حقايق دست در گريبان دل مىزد و تنبيهات آن به معونت مخبر صادق پاى جان سست مىگردانيد و حقا كه معايب دنياى وارون بىوفا و حقايق لطايف دار البقا به رأى العين
هامش
( 1 ) . فهرست كتابهاى خطى ملك ، ج 2 ، زير نظر ايرج افشار و دانشپژوه .
( 2 ) . ايلكانيان يا آل جلاير از ملوك طوايف ايرانىاند كه بعد از ضعف حكومت ايلخانى در ايران و عراق به حكومت برخاستند ، اينان اولاد امير حسين گوركان پسر آق بوقاى جلايرند كه از دختر ارغون رايزنى گرفت . اينان در سال 740 حكومت مستقلى در بغداد ايجاد كردند و در سال 827 به دست خاندان تيمورى از ميان رفتند .