دين بودا در ايران
دين بودا در عهد آشوكا پادشاه مقتدر از حدود هند تجاوز كرد و بواسطهء مبلغين از شمال غربى تا كشمير و قندهار و كابل نفوذ كرد و تدريجا به سواحل جيحون رسيد . محققا پيش از ميلاد مسيح دين بودا به بلخ رسيده ، زيرا در آن سرزمين زرتشتى معابد بودائى برپا بود .
مورخ و نويسندهء يونانى الكساندر پولى هيستور « 1 » كه در حدود سال 60 و 80 پيش از مسيح كتاب خود را نوشت از شمنهاى بلخ نام مىبرد .
آنطوخس دومين پادشاه سلوكيد ( 261 - 246 ق - م ) بنا به درخواست اسوكا اجازه داد كه در تمام ايران و ممالك قلمرو سلوكيد به دستور بودائى از براى بستوران آرامگاه و مريضخانه بسازد . پس از دخول دين بودا به چين در سال 67 گروهى از دانشمندان ايرانى و بودائى كيش از براى تبليغ به چين رفتند و كتب مقدس بودائى را به زبان چينى ترجمه نمودند . بطور تحقيق معلوم نيست كه چند نفر مبلغ از ايران به چين رفتند فقط اسم پنج نفر از آنان محفوظ مانده است از اين قرار : انشى كائو ، انهو ان ، ت ان وتى ، ان ماهين ، ان قاچين . از اينكه اين اسامى ايرانى نيست براى اين است كه مبلغين خارجه در چين اسامى خود را به چينى ترجمه مىنمودند و از براى امتياز ، اسامى ممالك و اوطان خود را در سر اسامى شخصى خود جاى مىدادند چنان كه ملاحظه مىشود اسامى مبلغين مذكور از اشكانيان بودند چه مملكت پارتها يا اشكانيان به زبان چينى ان سى « 2 » مىشود « 3 » . از اخبار چنين برمىآيد كه بلخ در مشرق ايران يكى از مراكز مهم بودائى و نوبهار متعلق به پيروان همين دين بوده است . يكى از زائران چينى موسوم به هوان تسنگ « 4 » كه از سال 629 تا 645 ميلادى در گردش بود ، و در شهر بلخ
هامش
( 1 ) .Alexander Polyhistor( 2 ) .An - Si( 3 ) . يشتها ، گزارش پورداود ، ص 30 .
( 4 ) .Hu ? an Tsang