مال و حسبت نتوانست تو را از يكى از اين دو اسارت آزاد سازد ، تو همانى كه « شمشيرها » را به سوى قبيلهات راهنمائى كردى ، و مرگ را به جانب آنان سوق دادى ( چنين كسى ) سزاوار است بستگانش به او خشم ورزند و بيگانگان به او اطمينان نكنند .
مرحوم سيد رضى مىگويد : مقصود امام ( ع ) از جمله : « كفر ، يك بار تو را اسير كرده و اسلام بار ديگر » اين است اشعث يك بار در حالت كفر و بار ديگر در حالتى كه مسلمان بود اسير شده است ، و نيز جملهء « دل على قومه السيف » ( شمشير را به سوى قومت راهنما شدى ) اشاره به جريانى است كه اشعث با خالد بن وليد در « يمامه » داشتند ، اشعث قبيله خويش را فريب داد و به آنان خدعه نمود تا خالد آنان را غافلگير ساخت ، لذا قبيله او وى را « عرف النار » ناميدند ، اين لقب را به كسى مىگفتند كه غدر و مكر به كار مىبرد .
( « عرف النار » به معنى چيزى است كه آتش را بپوشاند و اين تعبير كنايه از آن است كه اشعث با خدعه و نيرنگ آتشهائى را كه در نزديك قومش بود مخفى مىداشت و آنها را غافلگير مىساخت ) .
كلام - 20 :
سخنى است از امام ( ع ) كه از غفلت بر حذر مىدارد اگر آنچه مردگان پس از مرگ مشاهده كردهاند ، شما هم مىديديد ، وحشت مى - كرديد و مىترسيديد ، ( و سخنان حق را ) مىشنيديد و اطاعت مىكرديد ، ولى آنچه آنها ديدند از شما مستور است ، اما به زودى پردهها كنار مىرود ( و شما نيز مشاهده خواهيد كرد ) وسائل بينائى شما فراهم است اگر چشم بگشائيد و به بينيد ، و سخنان حق را در گوش شما گفتهاند ، اگر بشنويد ، و هدايت شدهايد اگر هدايت را بپذيريد .
به راستى به شما مىگويم ، مطالب عبرت آميز را آشكارا ديده و از آنچه حرام است نهى شدهايد ، و هيچ كس بعد از فرستادگان آسمانى ( فرشتگان ) جز بشر عهدهدار تبليغ از طرف پروردگار نخواهد بود . ( 84 . ) ( 85 . ) خطبه - 21 : سبكبار شويد تا به قافله برسيد رستاخيز و قيامت در برابر شما است و مرگ همچنان شما را مىراند ، سبكبار شويد تا به قافله برسيد ، ( 86 . ) پيشينيان شما در انتظار عقب ماندگان هستند .
ترجمه گويا و شرح فشرده اى بر نهج البلاغه ( فارسى ) — صفحة 93
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٩٣