ورزيدن و كسب كردن و فراهم آوردن و اندوختن . و آزمودن . و اتصال يافتن :
متصل شدن و متحد گشتن . و امتياز يافتن :
امتياز حاصل كردن و برترى و سرافرازى حاصل كردن . و جراحت يافتن : زخمدار شدن .
و دست يافتن : غالب گشتن و چيره شدن .
و ظفر يافتن : مظفر شدن .
يافته
(
y fte
) ا - ص . پ . پيدا شده . و حاصل شده و ميسر شده . و پيداكننده و حاصلكننده . و ورود و حصول و كسب و تحصيل . و رسيد و قبض وصول . و سند معافى از باج و خراج . و نام گياهى . و رغبت يافته كبار : كسى كه مردمان بزرك آن را عزيز دارند و معتبر شمرند . و باريافته : اذن دخول در دربار پادشاه داده شده . و ستم يافته : مظلوم و ستم ديده .
يافته يزد
(
y fte - yazd
) ا . پ .
نام شهرى در ايران كه كارخانههاى فوتهبافى و گلاب آنجا مشهورست .
يافث
(
y fes
) ا . ع . نام پسر نوح پيغمبر .
يافر
(
y far
) و (
y fer
) ا . پ .
رقاص . و بازيگر و حقهباز .
يافع
(
y fe '
) ص . ع . غلام يافع : كودك باليده . ج : يفعان و يفعة .
يافع
(
y fe '
) ا . ع . از اعلام است .
يافعات
(
y fe ' t
) ا . ع .
يافعات الامور : كارهاى بيرون از طاقت .
و اليافعات من الجبال : كوههاى دشوار .
و جايهاى بلند از كوه .
يافوخ
(
y fux
) و
يأفوخ
(
ya'fux
) ا . ع . محل التقاى استخوان مقدم سر به استخوان مؤخر سر و تشنك و جاندانه .
و يافوخ نگويند مگر وقتى كه صلب و سخت باشد .
ج : يوافيخ و يآفيخ . و يافوخ الليل :
ميانه شب . و معظم شب .
يافوف
(
y fuf
) و
يأفوف
(
ya'fuf
) ا . ع . جبان و ترسو و بددل . و طعام تلخ .
و شتابرو . و تيزخاطر و درماندهء سست و ضعيف . و بچه دراج . و آنكه در زبان وى لكنت باشد .
يافه
(
y fe
) ا - ص . پ . بيهوده و ياوه و باطل و بىمعنى و هرزه و پراگنده و پريشان . و بر باد داده و گم شده و ناپديد شده و غايب و ناپديد . و سخن بىمعنى و سردرگم و سخن هرزه و فحش و گفتار زشت .
و آنكه مضحكانه و بطور تمسخر سخن مىگويد و مسخره و استهزا و لطيفه و بذله .
يافه
(
y fe
) م ف . پ . چنين و به اين طريق .
يافهدارى
(
y fe - d ri
) ا .
پ . هرزه گفتارى و ياوهگويى .
يافهدراى
(
y fe - dar y
) ا .
پ . هرزهگوينده .
يافهگوى
(
y fe - guy
) واو مجهول و (
y fe - govy
) ا . پ . پرحرف و ياوهگوى و هرزهگوى .
يآفيخ
(
ya ' fix
) ع . ج . يافوخ .
ياقوت
(
y qut
) ا . ع . مأخوذ از يا كند فارسى و بمعنى آن . ج : يواقيت .
ياقوت
(
y qut
) ا . پ . مأخوذ از تازى - يكى از سنگهاى قيمتى كه سرخ و زرد و كبود مىباشد و آتش آن را ضايع نمىكند . و ياقوت احمر : يا كند سرخ . و ياقوت خام : لب معشوق . و ياقوت رمانى و يا ياقوت ناردان : قسمى از ياقوت قيمتى را گويند كه بسرخى دانه انار مىباشد . و ياقوت روان : اشك خونين و شراب سرخ . و ياقوت زرد : آفتاب . و ياقوت سربسته : دهان معشوق و لبهاى خاموش . و ياقوت سيال : ياقوت قيمتى خوش آب و رنك . و ياقوت كبود :
قسمى از ياقوت كبود رنك كه آن را صفير نيز گويند . و ياقوت مذاب : شراب سرخ و خون و اشك خونين . و ياقوت نرم : پستر قسم ياقوت .
ياقوتبار
(
y qut - b r
) ا . پ .
شراب سرخ .
ياقوتپوش
(
y qut - puc
) ص . پ . واو دويم مجهول - آنكه ياقوت و يا عقيق پوشيده باشد .
ياقوتة
(
y qutat
) ا . ع .
يك دانه ياقوت .
ياقوتريز
(
y qut - riz
) ص .
پ . ياى مجهول - افشاننده و گسترانندهء ياقوت .
ياقوتفروغ
(
y qut - foruq
) ص . پ . واو دويم مجهول - چيزى كه آب و رنك آن مانند ياقوت باشد .
ياقوتلب
(
y qut - lab
) ص .
پ . سرخلب .
ياقوتنوش
(
y qut - nuc
) ص .
پ . واو دويم مجهول - آشامنده شراب سرخ .
ياقوتوش
(
y qut - vac
) ص .
پ . ياقوت مانند و شبيه بياقوت .
ياقه
(
y qe
) ا . پ . يقه و گريبان پيراهن .
ياقى
(
y qi
) ا . پ . مأخوذ از تاتارى - سوختگى و داغ .
ياقيچى
(
y qi - ci
) ا . پ .
مأخوذ از تركى تاتارى - سوزنده .
ياقين
(
y qin
) م ف . پ . مأخوذ تركى - نزد و نزديك .