تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3988

مساهمون:

ص٣٩٨٨
ياى مجهول - پيشوا و پير آتشكده و قاضى زردشتيان و مردم آتش‌پرست و زاهد و مرتاض .

هيربدخانه

(
hir - bod - x ne
) ا . پ . ياى مجهول - آتشكده .

هيرة

(
hayrat
) ا . ع . زمين سهل و آسان و نرم .

هيردان

(
hayrod n
) ا . ع . دزد . و نام گياهى . و نام مردى .

هيرسا

(
hir - s
) ا . پ . ياى مجهول - پارسا يعنى كسى كه در همه عمر با زنان نزديكى نكرده باشد .

هيرط

(
hayrat
) ا . ع . رخو و نرم .

هيرع

(
hayra '
) ا . ع . مرد ترسو و جبان ضعيف بىخير . و مرد گول و احمق . و باد تند با گرد و غبار . و زن نزيف سبك و چست .

هيرعة

(
hayra'at
) ا . ع . ناى شبانان . و گرد و غبار معركه . و آواز شوريدهء كارزار . و ديو بيابانى . و زن نيك آزمند جماع .

هيرك

(
hirak
) ا . پ . بزغاله و بچه بز . و بچه شتر .

هيركده

(
hir - kade
) ا . پ . ياى مجهول - آتشكده .

هيرمند

(
hir - mand
) ا . پ . ياى مجهول - عابد و عبادت كننده و متواضع و خاضع و پيشواى زردشتيان . و نام رودخانه‌اى در سيستان . و از القاب گشتاسب .

هيرون

(
hayrun
) ا . ع . نوعى از خرما .

هيرون

(
hirun
) ا . پ . نوعى از نى ميان‌پر .

هيره

(
hire
) ا . پ . پس گردن كه بتازى قفا گويند .

هيرى

(
hiri
) ا . پ . خيرى و گل شب‌بوى .

هيز

(
hiz
) ا . پ . دولچه حمامى كه بدان آب بر اطراف حمام ريخته و آن را شستشوى دهند . و حيز و مخنث . و پشتيبايى .

هيزارما

(
hiz rm
) ا . پ . نعناع .

هيزان

(
hiz n
) ا . پ . تير سقف .

هيزب

(
hayzab
) ص . ع . تيز و تند و توانا . و ليث هيزب : شير توانا .

هيزعة

(
hayza'at
) ا . ع . ترس . و بانك و شور و خروش در پيكار .

هيزلة

(
hayzalat
) ا . ع . ستور بارى .

هيزم

(
hayzam
) ا . ع . درشت و سخت از هر چيزى . و شير بيشه .

هيزم

(
hizam
) و (
hizom
) در هر دو ياى مجهول . و (
hizam
) ياى معروف ا . پ . چوب و هيمه و جيپا و چوبى كه براى سوختن و آتش روشن كردن به كار مىبرند . و هيزم تر فروختن : حيله كردن و غدر كردن و تزوير كردن و مكر كردن . و هيزم سوختنى : چوبى كه بدان آتش مىافروزند .

هيزم‌كش

(
hizom - kac
) ا . پ . كسى كه هيمه براى فروش بار مىكند و آنكه هيمه‌ها را به روى هم مىچيند براى سوزاندن . و هيزم‌كش ديو : مزدور ديو و فتنه‌انگيز در ميان مردمان و برآغالانندهء جنگ .

هيزن

(
hizan
) ا . پ . تير سقف .

هيزه

(
hize
) ا . پ . چنگال سه شاخه‌اى كه بدان غله بر باد مىدهند كه هج نيز گويند .

هيزينه

(
hizine
) ا . پ . قطعهء سنگى استوانه‌اى شكل كه آن را به روى كاهگل بالاى پشت‌بام مىغلتانند تا وى را هموار و صاف و سخت كرده باران در وى نفوذ نكند و غلطك نيز ناميده مىشود .

هيس

(
hays
) ا . ع . آماج . و همهء ابزار برزيگرى از جفت گاو و جز آن .

هيس

(
hays
) م . ع . هاس هيسا ( از باب ضرب ) : با فزونى گرفت چيزى را . و به پا كوفت و پراكنده كرد . و رفت بهر نوع كه بود .

هيس هيس

(
haysa - hayse
) ا . ع . كلمه‌ايست كه در هنگام امكان كارى و برانگيختن بر كارى گويند .

هيش

(
hayc
) م . ع . هاش القوم هيشا ( از باب ضرب ) : جنبيدند و حركت كردند آن گروه و برانگيخته شدند و بهيجان آمدند . و هاش فلان بين القوم : فتنه برانگيخت فلان در ميان آن گروه . و هاش فلان : نرم ده شيد فلان . و هاش الشئ : جمع كرد و فراهم آورد آن چيز را . و هاش الكلام : بسيار سخن گفت .

هيش

(
hic
) ص - م ف . پ . ياى مجهول - هيچ . ر . هيچ .

هيش

(
hic
) ا . پ . ياى مجهول - پارچه‌اى از كتان كه بيشتر در هندوستان بافند . و آهنى كه زمين را بدان شيار كنند و خيش . و فيل كلان و بزرك خواه نر باشد و يا ماده .

هيشات

(
hayc t
) ا - ع . ج . هيشة . و قولهم : ليس فى الهيشات قود اى ليس فى القتل فى الفتنة لا يدرى قاتله قود .

هيشة

(
haycat
) ا . ع . فتنه و شورش و اضطراب . و گروه مردم آميخته . و دابه‌اى كه آن را ام حبين : نيز گويند . ج : هيشات .

هيشت

(
hict
) ا . پ . نيزه و رمح .