تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3986

مساهمون:

ص٣٩٨٦
لك (
laka
) و هيت لك (
lake
) و هيت لكما و هيت لكم و هيت لكن .

هيتاء

(
hit '
) ا . ع . پاره‌اى از شب .

هيتال

(
hayt l
) ا . پ . آزاد از خراج . و مردم قوى هيكل و توانا . و ولايت ختلان و ملك بدخشان و پادشاهان آنجا را هياتله مىگفته‌اند و اين جمع بر وزن جموع تازى آمده مانند افغان و افاغنه .

هيتان

(
hayt n
) و (
hit n
) ا . پ . كذب و دروغ و باطل و ناحق و ناراست .

هيتكور

(
haytakur
) ا . ع . آنكه بيدار نشود نه در روز و نه در شب .

هيتم

(
haytam
) ا . ع . نوعى از درخت شور .

هيث

(
hays
) ا . ع . جنبش و حركت .

هيث

(
hays
) و

هيثان

(
hayas n
) م . ع . هاث له هيثا و هيثانا ( از باب ضرب ) : چيزى اندك به آن داد . و هاث الشئ : جنبيد آن چيز . و هاث فلان من المال : روا شد حاجت فلان از مال و هاث فى المال : تباهى انداخت در مال و نيز كم كرد دهش را .

هيثة

(
haysat
) ا . ع . گروه از مردم .

هيثم

(
haysam
) ا . ع . چوزه كركس . و چوزه عقاب . و ريك توده سرخ و نرم . و زمين هموار . و از اعلام است .

هيج

(
hayj
) ا - ص . پ . راست و درست . و از بيخ بركننده . و اغوا و برانگيختگى . و احترام و تعظيم و توقير و وقار .

هيج

(
hayj
) ا . ع . يوم هيج : روز باد . و روز ابر . و روز باران . و روز كشش و كارزار .

هيج

(
hayj
) م . ع . هاج النبت هيجا ( از باب ضرب ) : خشك و زرد گرديد آن گياه . و هاج الشئ هيجا و هياجا و هيجانا : برانگيخته شد آن چيز . و هاجه : برانگيخت آن را ( لازم و متعدى ) . و هاج هائجه : برانگيخته شد غضب او . و هاجت الابل : تشنه شدند شتران . و نيز هيج : جوش زدن خون و جز آن .

هيج

(
hij
) ا . پ . چنگال سه شاخه كه بدان غله بر باد مىدهند .

هيج

(
hije
) ا . ع . كلمه‌ايست كه بدان شتر را زجر مىكنند .

هيج

(
hayyej
) ص . ع . گرد و غبار بلند شده . و خشم و غضب برانگيخته شده .

هيجا

(
heyj
) ا . پ . مأخوذ از تازى - رزم و نبرد و جنك و پيكار .

هيجاء

(
hayj '
) و

هيجا

(
hayj
) ا . ع . جنك .

هيجان

(
hayaj n
) م . ع . هاج هيجا و هيجانا . ر . هيج .

هيجان

(
hayaj n
) ا . پ . مأخوذ از تازى - آشفتگى و برانگيختگى و اضطراب و جوش و خروش و جوشش و خشم و غضب . و آماس چشم .

هيجبوس

(
hayjabus
) ا . ع . مرد دراز احمق . و درشت‌خوى شتاب‌زده .

هيجده

(
hij - dah
) پ . ص . توصيفى عددى : مژده و ده بعلاوه هشت .

هيجدهم

(
hijdahom
) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء هيجده واقع شود .

هيجفل

(
hayjafel
) ص . ع . قوس هيجفل : كمان سبك تير يا سبك تيرگذار .

هيجمان

(
hayjom n
) ا . ع . مرواريد بزرك و كلان . و نام مردى .

هيجمانة

(
hoyjom nat
) ا . ع . مرواريد . و عنكبوت . و نام زنى .

هيچ

(
hic
) ص . م ف . پ . ياى مجهول - ناچيز و لاشئ و معدوم گرديده و بر طرف شده و نيست گشته و ناپديد شده . و هرگز نه و اصلا نه و ابدا نه . و هيچ نگفت : يعنى اصلا و ابدا سخن نگفت . و هيچ و پوچ : هر چيز بيهوده و بىمعنى و باطل .

هيچ اصلا

(
hic - asl
) م ف . پ . ياى مجهول - نه در اصل و نه در نسبت .

هيچ چيز

(
hic - ciz
) پ . ياى اول مجهول - كلمهء نفى كه در عدم وجود چيزى استعمال مىشود و چون گويند چيست اگر چيزى نباشد مىگويد هيچ چيز .

هيچ‌دان

(
hic - d n
) ص . پ . ياى مجهول - نادان .

هيچ‌كاره

(
hic - k re
) ص . پ . ياى مجهول - محروم از هر شغل و عملى و كسى كه اصلا شايسته و سزاوار براى كارى نباشد . و هيچ‌كارهء همه كار : محروم از هر كارى و ناكامياب در هر كارى .

هيچ‌كس

(
hic - kas
) پ . ياى مجهول - كلمهء نفى كه در عدم وجود كسى استعمال مىگردد و چون گويند كيست درين‌جا اگر كسى نباشد جواب مىدهد هيچ‌كس .

هيچ‌كس

(
hic - kas
) ص . پ . ياى مجهول - ناكس و فرومايه و كمينه .

هيچ‌گاه

(
hic - g h
) و

هيچ‌گه

(
hic - gah
) پ . در هر دو ياى مجهول - كلمهء نفى يعنى هيچ جا و هيچ وقت و هرگز و چون بر سر فعل منفى درآيد اثبات را مىرساند مانند هيچ‌گاه چنين نباشد يعنى هميشه چنين است .

هيچ‌گونه

(
hic - gune
) پ .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 3986 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )