نيز هجير : نيم روز نزديك زوال و از وقت زوال تا عصر . و گرماى نيم روز . و سختى گرما . و نيز هجير : نام آبى در ميان كوفه و بصره .
هجير
(
hojir
) ص . پ . خوب و نيك و زبده و خلاصه .
هجير
(
hejjir
) ا . ع . خوى و عادت و ادب و شان .
هجيرة
(
hajirat
) ا . ع . نيم روز نزديك زوال و از وقت زوال تا عصر .
و گرماى نيم روز و گرماى سخت .
هجيرة
(
hojayrat
) ا . ع .
مصغر هجرة .
هجيرة
(
hejjirat
) ا . ع . خوى و شأن و عادت و حالت و ادب .
هجيرى
(
hejjir
) ا . ع . خوى و عادت و داب و شأن . و ما زال ذاك هجيراه يعنى خوى و عادت آن هميشه اين بوده .
هجيرى
(
hejjir
) م . ع .
هجر هجرا و هجيرى . ر . هجر .
هجيسة
(
hajisat
) ا . ع . شير برگرديده و تباه شدهء در مشك .
هجيع
(
haji '
) ا . ع . پارهاى از شب .
هجيل
(
hajil
) ا . ع . زمين هموار پست . ج : هجال .
هجيمة
(
hajimat
) ا . ع .
شيرى كه در مشك نو ريزند و دوغ ناكرده خورند . و شير دفزك شده . و شير چغرات شده و يا نزديك بچغرات شدن رسيده .
هجين
(
hajin
) ا - ص . ع .
آنكه پدرش آزاد و مادرش پرستار باشد . و آنكه پدرش عربى و مادرش كنيز باشد . و آنكه پدرش بهتر از مادرش بود . و فرومايه و لئيم و نااصل . ج : هجن (
hojon
) و (
hojn
) و هجنا . و هجنان و هجان و مهاجن و مهاجين و مهاجنة . و فرومايه و نااصل از اسب و ستور .
يق : فرس هجين و برذونة هجين اى غير عتيق . و نيز هجين : اسبى كه مادر آن برذون و پدر آن اسب عربى باشد . ج :
هجن و هجائن . و لبن هجين : شيرى كه نه خالص باشد و نه فله .
هجينة
(
hajinat
) ا - ص . ع .
زنى كه پدر وى آزاد و مادرش كنيز باشد .
ج : هجن (
hojon
) و (
hojn
) و هجائن و هجان .
هچ
(
hac
) و (
hoc
) ص - م ف .
پ . هج . ر . هج . و هچ (
hac
) كردن و يا هچ (
hoc
) كردن : ر . هج كردن .
هچكارا
(
hec - k r
) ص . پ .
بيكاره و بىفايده و هيچكاره .
هچ و مچ
(
haco - mac
) ا . پ .
صدايى كه از بوسيدن و ماچ كردن حاصل مىشود .
هچيدن
(
hacidan
) ف ل .
م . پ . آزردن و ستم كردن و آزار دادن و تصديع دادن . و خميازه كشيدن و دهن دره كردن . و چرخيدن و آرام ناگرفتن مانند گوسپند . و به زور گرفتن و ربودن . و پوست بركندن از گوسپند .
هخ
(
hax
) ا . پ . آواز كسى كه خلط از سينه بيرون مىكند .
هخ
(
haxx
) ا . ع . آواز كسى كه آب بينى مىاندازد .
هد
(
had
) ا . پ . نام جايى در ولايت يزد .
هد
(
hadd
) م . ع . هد البناء هدا و هدودا ( از باب نصر ) : ويران كرد آن بنا را با بانك سخت . و هد الشئ :
به سختى شكست آن چيز را . و هد البعير :
بانك كرد آن شتر . و هد الرجل هدا ( از باب نصر و ضرب ) : پير گرديد آن مرد .
و هد الامر فلانا و ركن فلان : شكست آن كار فلان را و ركن فلان را . و هدت المصيبة فلانا : سست و ضعيف كرد مصيبت او كان فلان را . و چون كسى را بجلادت و دليرى ستايش كنند گويند : فلان يهد ( مجهولا ) . و انه لهد الرجل : او البته نيك مرديست . و يق : مررت برجل هدك من رجل و يا هدك من رجل : بكسر دال اى حسبك من رجل و اثقلك وصف محاسنه : يعنى گرانى مىكند بر تو ذكر نيكوييهاى او و درينجا بعضى از تازيان كلمه هد را مصدر مىگويند و مؤنث و جمع و تثنيه نمىآورند و بعضى آن را فعل مىدانند و تأنيث و تثنيه و جمع بر آن وارد مىكنند و مىگويند . مررت برجل هدك من رجل و بامراة هدتك من امراة و برجلين هداك و برجال هدوك و بامراتين هدتاك و بنسوة هددنك .
هد
(
hadd
) ا . ع . مرد گرامى نژاد جوانمرد . و بانك شتر . و آواز سخت و درشت كه از افتادن ديوار و جز آن آيد . و پيرى .
هد
(
hadd
) و (
hedd
) ا . ع .
مرد سست و ضعيف . ج : هدون (
hadduna
) و (
hedduna
) و بعضى گفتهاند هد بفتح مرد جوانمرد گرامىنژاد و هد بكسر مرد ضعيف و جبان و ترسو . و انى لغير هد :
يعنى من ضعيف و ترسو نيستم .
هد
(
hadde
) ا . ع . كلمهايست كه در وقت آب خوردن خر گويند .
هدء
(
had '
) ا . ع . خوى و سيرت و حالت و طريقه زندگانى . و اول شب تا يك ثلث آن . يق : اتانا بعد هدء من الليل .